رشد طبيعى عبارت از رشد و نموى است كه بر اساس قانون خلقت و سنت آفرينش
تدريجا نصيب انسان و عقل بشر مى گردد . و رشد اكتسابى عبارت از تكاملى است كه بر اثر
آموزشهاى علمى و تجربيات عملى عايد عقل آدمى مىشود . رشد اكتسابى از دوران
كودكى آغاز مىشود و در مراحل خود رشد طبيعى را تقويت و تحكيم مى بخشد و بهترين
موقع پرورش استعدادهاى طبيعى و تقويت آن ، دوران شباب و جوانى است كه با
ارزش ترين دوران زندگى بشر است ، و از گرانبهاترين فرصتهاى عمر ، به شمار مى رود كه
انسان مىتواند هر چه بهتر حقائق علمى را به دست آورد و در تكميل شخصيت انسانى و
اخلاقى خود گام بردارد و در بايگانى نيرومند حافظه ى خود نگهدارى و محافظت نمايد و
دستخوش فراموشى و نسيان نگردد . ( 1 )
11 . دو دستور اخلاقى و اجتماعى
1 . " مسلمان نيست آن كس كه به عهد و پيمان خود وفادار نباشد " . ( 2 )
2 . " انسان عاقل دروغ نمى گويد اگر چه دروغ وسيله ى تأمين خواهشهاى نفسانى
او گردد " . ( 3 )
شرح كوتاه :
روابط اجتماعى و اقتصادى و معادلان جهانى ، بر اساس عهد و پيمان پايه گزارى شده
است عهد و صدق و وفادارى به آن دو اساس زندگى فردى و اجتماعى مىباشد اگر وفا به
عهد و صدق در گفتار و كردار باشد سنگى روى سنگى بند نمىشود تمام قراردادها و
پيمانها به هم مى ريزد اعتبار و اعتماد از جهان رخت مىبندد ديگر كسى به كسى يا
مؤسسه اى اعتبار و اعتماد نخواهد بست آن وقت است كه هرج و مرج و زندگى جنگلى
پديدار مىشود آنچنان كه امروز در عرصههاى مالى و بانكى و چك و سفته ها پديدار شده
است و زندانها انباشته از تاركان عهد و پيمان !
هامش
1 . در اين باره دورههاى ارزنده ى كودك و جوان اثر استاد خطيب نامى اسلامى جناب آقاى
فلسفى مىتواند مورد استفاده قرار گيرد .
2 . بحار الانوار ، ج 16 ، ص 144 .
3 . يا هشام ! ان العاقل لا يكذب وان كان فيه هداه - تحف العقول ، ص 481 .