وى در مورد نشان دادن فشار و اختناق دورهء سياه آن روزگار در مقام اعتذار از عدم
تعرض محدث بزرگ محمد بن اسماعيل بخارى به فضائل و احاديث اهل بيت ( عليه السلام )
چنين مى گويد :
" اما اعراض بخارى از آنگونه احاديثى كه بوسيله اهل بيت ( عليه السلام ) نبوت نقل شده است
شايد از آن نظر باشد كه ترس و واهمه داشته است و در اثر كينه و عداوتى كه زمامداران
آن روز با اهل بيت داشته اند اگر آن احاديث را در كتاب خود در كنار ديگر احاديث بياورد
كتاب او كه اغلب احاديث رسول الله ( صلى الله عليه وآله ) را گرد آورى نموده است كنار گذاشته شود يا
قضاوت سوء درباره آن معمول گردد يا زنده به گور شود . ترس از عقوبت حاكم او را به اين
فكر اعراض ، كشانده است پس در مورد اهل بيت تنها به علاقهء قلبى خود اكتفاء
نموده است " . ( 1 )
مى دانيم قبل از دوران حيات امام صادق ( عليه السلام ) مردم چنان رغبتى به تحصيلات نشان
نمى دادند يكى از علل عدم توجه مردم خشكى نحوه ء تدريس بود رغبت به فرا گرفتن
علوم از طرف مسلمانان از زمانى آغاز گرديد كه امام جعفر صادق ( عليه السلام ) روش تدريس را
عوض كرد . ( 2 )
نويسندگان كتاب مغز متفكر شيعه اعتراف دارند امام صادق ( عليه السلام ) پس از پدر
بزرگوارش امام باقر ( عليه السلام ) داراى مكتب درسى مستقل گرديد و نوآورى و تجددگرائى در
مسائل اسلامى آغاز نمود . . . .
او دوازده قرن قبل از كوپرنيك توانست اين مسألة را مطرح كند كه زمين به دور خود
مى گردد و در نتيجه شب و روز بوجود مى آيد او مى دانسته است كه زمين داراى نيروى
فرار از مركز است و نيروى جذب را نيز دارد .
در حالى كه در مراكز علمى آن روز اسكندريه ، قسطنطنيه ، گندى شاپور و بغداد هنوز
هامش
1 . مقدمة الامام الصادق ، ص 15 - 17 .
2 . مغز متفكر شيعه ، ص 35 .