صادق ( عليه السلام ) مى فرمايد : " لو علم الناس ما في طلب العلم لطلبوه ولو بسفك الدماء " .
اگر مردم به فضيلت و كمالى كه در جستجوى علم و دانش وجود دارد آگاهى كامل
داشتند از پى آن مى رفتند هر چند با ريختن خون دلهاى خويش يا در حديث ديگر
فرو رفتن در اعماق آبهاى متراكم باشد . . . " . ( 1 )
پايه گزار و رئيس مذهب
با توجه به وسعت ديد علمى امام ( عليه السلام ) و با توجه به بررسى ها و نظرگاههاى علمى و
فقهى آن بزرگوار در برخورد با مسائل فقهى و عقيدتى آن روز و با توجه به دوران رشد و
نماى انديشهها و بروز و طلوع عقايد و افكار گونه گون ، امام صادق ( عليه السلام ) روشنگرى و
توضيح اصول اعتقادى و علمى مكتب امامت و فقاهت را بر عهده گرفت و اعتقادات
راستين را بر ملا ساخت و نهضت فكرى اصيل را از گزند آفات و حوادث مصون داشت ،
انحرافات و كجرويها را از حدود وثغور آن مطرود ساخت ، و سخنان و طرحها و تعاليمى
را القاء نمود كه مدرك و منبع قواعد و قوانين اسلامى گرديد كه هم اكنون بيش از صد
قاعده ء مهم در فقه جريان دارد و هزاران مسألة فقهى از آنها استتناج مى گردد كه اغلب
ملهم و متخذ از سخنان و فرمودههاى آن بزرگوار مى باشد كه ريشه به پيامبر اسلام
مى رساند . . . " . ( 2 )
دكتر حامد حفنى استاد دانشكده زبانهاى شرقى قاهره در پيشگفتار كتاب الامام
الصادق ( عليه السلام ) مى گويد : او از زمانى به نشر احكام فقهى اسلام مبادرت ورزيد كه دستهاى
سياست عباسى و أموى با احكام فقهى اسلام بازى مى كرد و مسائل فقهى را آنچنان كه
مورد ميل و نظر آنان بود تصوير مى نمودند و در طول هشت قرن حكومت آنان شيعه تا
چه حدودى در فشار و زور و اختناق بسر مى برد . . . " .
هامش
1 . بحار الانوار ، ج 1 ، ص 57 .
2 . طبق احصاء مرحوم شهيد ثانى در تمهيد القواعد بيش از يكصد قاعده اصولى و طبق احصاء و
بررسى مرحوم آية الله ميرزا حسن بجنوردى در القواعد الفقيهيه بيش از 60 قاعده فقهى جريان دارد .