مىشود كه بذل و بخشش از روى نيكخواهى و علاقه به خير و خوشى باشد نه به انگيزه ء
ريا و ثناگوئى و شنواندن به ديگرى بوده باشد .
سخاوت حقيقى آنست كه انسان خير و نيكى را به انگيزه ء نيكى و احسان را به داعى
احسان و نيكى انجام داده باشد اين صفت نيك با بهترين صورت و زيباترين جلوهء آن در
وجود مبارك امام حسن مجتبى ( عليه السلام ) متجلى بود آن بزرگوار به مال ومنال ارزش و قيمتى
قائل نبود مگر آنكه گرسنگى گرسنه اى يا نياز نيازمندى يا عقب افتادگى دين مديونى را
بر طرف سازد . سخاء و بذل و بخشش ، جوهره اى از جواهر وجود آن بزرگوار و ركنى از اركان
حيات او شمرده مى شد وقتى به آن حضرت عرض شد به چه جهت سائلى را در نمى كنى ؟
پاسخ داد : " چون من خودم سائل درگاه خداوند فياض هستم خجالت مىكشم كه خودم
سائل باشم و از خداوند بطلبم كه حاجت مرا روا سازد در عين سوال كننده اى را رد كنم
خداوند متعال مرا عادت داده است كه نعمتهاى خود را به من سرازير نمايد و من نياز
سائلى را بر طرف نسازم نگران آن هستيم اگر من احسان را قطع كنم او نيز احسانش را
قطع نمايد " . و در اين زمينه انشاء فرمودند :
إذا ما اقانى مسائل ، قلت مرحبا * به من فضله على معجل
و من فضله ، فضل على كلنا فاضل * وافضل ايام الفتى حين يسأل ( 1 )
و در جاى ديگر مى فرمايد :
" إن السخاء على العباد فريضة * لله يقرء في كتاب محكم
وعدد العباة الأسخياء جنانه * واعد للبخلاء نار جهنم
من كان لاتندى يداه بنائل * للراغبين فليس ذاك بمسل "
سخاوت بر بندگان خدا فريضه است كه در كتاب خدا خوانده مىشود .
خداوند به بندگان سخى وعده ء بهشت داده است آنچنان كه بر بخيلان آتش جهنم را
كسى كه دستش در احسان به خواستگاران نمى گردد او در واقع مسلمان نيست .
هامش
1 . نور الأبصار شبلنجى ص 111 ، به نقل از حياة الأمام الحسن ج 1 ، ص 315 - 316 .