انتظام ببخش و اصلاح كن . ترتيب وصول و پرداخت آن را چنان تنظيم كن كه بتواند
مصلحت ماليات پردازان و مصالح عمومى كشور را تأمين سازد . اگر وضع ماليات اصلاح
نپذيرد ، ديگر امور نيز مختل و پاشيده خواهد شد . در اصلاح امور دارايى ، با در نظر
گرفتن مصلحت خراج پردازان است كه صلاح عمومى ديگران هم تأمين مىشود ، و
اصلاحات عمومى ديگر ، بستگى به امور دارايى دارد . طبقات مختلف مردم همگى
وابسته و طفيلى خراج و ماليات هستند .
" توجه دارى كه گرفتن ماليات ، خود به خود كارى نيست كه تلاش و عنايت تو تنها
بدان مصروف شود . بلكه عنايت و توجه به عمران و آبادانى كشور ، در تو ، بايد بيش از
توجه به وصول ماليات باشد . چون با آباد بودن سرزمين است كه مى توان ماليات و
خراج را از مردم مطالبه كرد . هر آن كس كه از مردم كشور ويران و غيرآباد ، ماليات طلب
كند ، در حقيقت كشور را بيش از پيش ويران كرده است و بندگان خدا را به هلاك و تباهى
كشانيده است . فرمانروايى چنين فردى ، خيلى زود سپردى مىشود و به پايان مى رسد .
اگر خراج گزاران و ماليات پردازان ، از سنگينى آن ناليدند و به زبان آمدند ، يا اگر از
پيدايش آفات زمينى و آسمانى ، از بى آبى و نيامدن باران ، از جريان سيل يا خسارات
زراعت و غير آن ، تو شكايت آوردند ، به اندازه اى كه در كارشان اصلاح و گشايش پديد
آيد ، به آنها تخفيف بده ! و از مالياتشان كم كن . نبايد اين كم كردن به نظر تو سنگين
بيايد ، زيرا كه آن تخفيف ، خود خيره اى است كه ثمرهء و نتيجهء آن به خود تو باز مى گردد
و عايد حكومتت مىشود و اعتماد ملت را به حاكم و فرمانروا بيشتر جلب مىكند و بر
شدت علاقه و همكارى و حس تعاون آنان مى افزايد . اين اعتماد و پشتيبان ملت است
كه مىتواند كشور را آباد سازد و فرمانروايان را در نظر مردم آراسته و پيراسته
نشان دهد .
بدينسان ، مى توانى نيروى عمومى را پشتيبان خود سازى و با برخوردارى از نيروى
عمومى و قدرت ملى ، مى توان كارهاى مهم ترى انجام داد وآثار عدل و داد بيشترى را
متجلى ساخت . عامل تمام اين كمك ها و پشتيبانىهاى مردم ، رضايت و خشنودى آنان
است و خشنودى و رضايت ملت در پرتو علاقه و دلسوزى فرمانروا به دست مى آيد .
چهارده نور پاك ( فارسي ) — صفحة 236
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص٢٣٦