بر اساس آزمايش و امتحان كافى باشد . بايد سابقهء حسن خدمات افراد را در نظر بگيرى ،
بخصوص خدماتى را كه در دورهء فرمانروايان پيش انجام داده اند . از ميان نويسندگان
منتخب ، فردى را برگزين كه عامهء مردم به او حسن نظر دارند و در ميان مردم اثر نيكى به
جاى نهاده است . . . .
15 . بازرگانان و صنعتگران
" مالك ! تجار و صنعتگران را ، به عمال و كارگزاران خود ، سفارش كن و دستور بده كه با
آنان رفتار نيك و شايسته داشته باشند . فرق نمى كند كه تاجر ثابت باشد ( محل كسب
و تجارت مشخصى داشته باشد ) يا سيار ( كه با مال خود ، در اطراف شهرها و مناطق
مى گردد و داد و ستد مىكند ) چون اين گروه هستند كه مواد اساسى مورد نياز مردم را
فراهم مى آورند و ارزاق عمومى را از نقاط نزديك و دور گردآورى كرده در اختيار عموم
مى گذارند . همين ها هستند كه ضروريات زندگى عمومى و ملى را از نقاط دور دست ، از
خشكى ، از دريا ، از جلگه و كوهستان و اماكن و نواحى و مناطقى كه مردم به آنجا دسترسى
ندارند ، يا جرأت رفتن به آن نقاط را پيدا نمى كنند ، به سوى كشور جذب و جلب
مى كنند . " بازرگانان و پيشه وران و صنعتگران ، مردمان آرام و صلح طلبى هستند كه
هرگز خطر بلوا و شورش نيز در آنان وجود ندارد . زيرا اين گروه هميشه طالب محيط صلح
و أمن و أمان هستند ، تا با آسودگى به كسب و كار خود مشغول شوند . گرفتاريها و مشگلات
اين صنف و دسته را در شهر و خارج شهر ، مورد بررسى و رسيدگى دقيق تر ، قرار بده و به
آنان توجه خاصى داشته باش " .
16 . احتكار و سزاى محتكران
اى مالك ! با همه صفات نيك و امتيازاتى كه دربارهء بازرگانان و به صورت عاريه
تضمين شده براى مدت سه روز ايام عيد ، از من خواست و من به احترام على درخواست
او را رد نكردم و با شرط ضمانت آن را به حضورش فرستادم .
على ( عليه السلام ) ، گردنبند را در گردن دخترش مشاهده كرد و آن را شناخت و از او پرسيد كه :
اين گردن بند از كجا به دست تو آمده است ؟ گفت : من آن را از " ابو رافع " متصدى بيت
المال أمير المؤمنين ( عليه السلام ) ، به عاريت و امانت گرفته ام و با ضمانت كافى پس از سه روز باز
چهارده نور پاك ( فارسي ) — صفحة 238
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص٢٣٨