طول بده كه مردم از نماز جماعت برمند و فرار كنند و نه آن قدر شتاب و عجله كن كه به
اركان نماز لطمه اى وارد آيد ، و آداب و شرايط آن رعايت نشود .
بسيار طبيعى است كه در ميان افرادى كه در نماز به تو اقتداء كرده اند اشخاص پير
و بيمار ناتوان باشند ، يا كسانى كارهاى فورى و فوتى داشته باشند . از اين رو رعايت
اعتدال را بكن . هنگامى كه رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) مرا به يمن فرستاد از آن حضرت پرسيدم كه
در آنجا نماز جماعت را با مردم چگونه برگزار كنم ؟
فرمود : " ضعيف ترين آنان را در نظر بگير و مانند او نماز بخوان و با مؤمنان به مهربانى
و محبت رفتار كن " .
9 . در ميان توده ها
اى مالك ، زنهار و مبادا ميان خود و مردم اهل درد ، پرده و حائل داشته باشى و مدتى
طولانى ، خود را از آنان مستور و پنهان سازى ! پنهان بودن فرمانروا ، باعث بى اطلاعى او
از اوضاع و موجب نوعى سختگيرى و ايجاد مشقت و ناراحتى براى مردم خواهد شد . در
چنين صورتى حاكم از امور جارى بى اطلاع خواهد ماند و گزارشهاى ناروا به گوش او
خواهد رسيد . كه پيش آمدهاى بزرگ را كوچك ، حوادث كوچك و محقر را بزرگ ، بد را
خوب ، خوب را بد و حق را آميخته به باطل جلوه گر خواهد ساخت . از آنجا كه فرمانروا هم
بشرى است كه امور پنهانى و مخفى را نمى تواند تشخيص دهد ، و حق نيز نشانههاى
آشكارى ندارد كه بتوان آن را از باطل تميز داد ، پس تنها راه تميز و تشخيص آن همين
است كه در ميان مردم و در جمع آنان باشى . دليلى نيست كه تو از مردم خود را كناره
گيرى ، ضعف شخصى و خصوصيت اخلاقى تو از دو صورت خارج نيست يا عادت به بذل
و بخشش در راه خدا و حقيقت ، تو را در پرداخت حق واجب مردم مانع مىشود ، يا تو
فردى هستى كه به محروم كردن مردم و خوددارى از احسان عادت كرده اى . در اين
صورت نيز در پرده و خفا بودن تو معنى نخواهد داشت ، زيرا تنها با مردم و در ميان مردم
است كه به اخلاق و خصوصيات تو پى پرده مىشود و از برو آورده نشدن حاجتشان به
نوميدى و يأس دچار مى شوند ، و به زودى از اطراف تو پراكنده مى گردند تازه اغلب
نيازمنديهاى مردم ، امورى است كه مستلزم هزينه اى براى تو نخواهد بود : گاهى
چهارده نور پاك ( فارسي ) — صفحة 232
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص٢٣٢