قاضى بايد فردى باشد كه تملق و چاپلوسى در روح او أثر نگذارد ، و تشويق و تقدير ،
از مسير واقعى منحرفش نسازد .
اى مالك ! كار قضاوت را مرتبا در نظر بگير ، و مورد بازرسى قرار بده . به قاضى آن قدر
حقوق بده كه به خوبى و در كمال رفاه احتياجش را بر آورد و از مردم بى نيازش سازد .
قدر و مقام او را آن قدر بالا ببر ، كه نزديكان تو به خود حق ندهند پشت سر او نزد تو سخن
چينى كنند ، و مطمئن باشد كه هيچ گاه غافلگير نخواهد شد و كسى قدرت بدگويى از او را
نخواهد داشت . در امور قضايى ، با دقت و عمق بيشتر توجه كن . زيرا در حكومت قبلى ،
اسلام زير دست اشرار قرار گرفته بود ، زير دست كسانى كه هوى و هوس خويش را در آن
اعمال مى كردند و مى خواستند آن را وسيله دنيا اصناف و كسبه گفته شد ، بايد به اين
نكته هم توجه داشته باشى كه عده اى از آنان در داد و ستد سختگير و تنگ نظر و داراى
صفت " بخل " هستند . و جمعى نيز وجود دارند كه مواد غذايى مردم را ، به اميد گرانى
بيشتر ، احتكار و ذخيره مى كنند تا در بازار كمياب شود و آنگاه آن را به بهاى گران تر
بفروشند . و نيز در اين ميان عده اى زورگو و اجحاف كننده متعدى به حقوق ديگران ،
هستند . باتوجه به اين معايب ، تلاش كن كه جلوى اجحاف و گرانفروشى را بگيرى
و مخصوصا هرگز اجازهء احتكار به كسى ندهى ، رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) احتكار را قدغن فرموده
است . داد و ستد ، بايد بر اساس ميزان عدل و داد باشد ، و از تعدى و تجاوز به حقوق
ديگران خوددارى شود . بايد مراقبت كرد كه در قيمت ها ، اجحاف و تعدى نسبت به
هىچكدام از دو طرف معامله ( خريدارى و فروشنده ) صورت نگيرد . " پس از آنكه دستور
قدغن بودن احتكار را صادر كردى ، اگر باز فردى اقدام به احتكار كرد ، بايد او را به سزاى
عمل خود برسانى و مورد عقوبت قرارش دهى و البته مجازات بايد متناسب با عمل
ارتكابى هركس باشد ، نه بيش و نه كم . ( 1 )
هامش
1 . على ( ع ) در زمان خلافت ، صبحدم هر روز در بازارهاى كوفه مى گشت و در برابر مردم و اصناف
مى ايستاد و با صداى بلند مى گفت :
" اى گروه بازرگانان ، از خدا بترسيد و با خريداران رفتار نيك داشته باشيد . خود را به حوصله
و بردبارى آراسته كنيد ، از سوگند دروغ بپرهيزيد ، و ستمديدگان را يارى دهيد ، " كيل " و ميزان
= + * * * + = ترازوى خود را درست كنيد و در امر خريد و فروش تقلب نكنيد ، در روى زمين فساد راه نيندازيد
و با فساد و تبهكارى زندگى نكنيد " .