جاودانى شرق است . على بن ابيطالب است كه در قتال و كارزار ، معنى ديگر دانسته بود ، غير از آنچه ديگران دانستند ، و به قصد و نيت ديگرى جنگ مى كرد . غير از آن نيتى كه ديگران داشتند . با زهد وورع ، جهاد را برگزيد و در راه محبت به درماندگان و بيچارگان ، به فتح قلعه ها پرداخت و كاخ دشمنان عدل و داد را با خاك يكسان كرد . او در مكارم اخلاق و صفات عاليهء انسانى ، به حد كمال و اعلى رسيده بود . اى جهان ، چه مى شد اگر هر آنچه در قدرت وقوته دارى به كار مى بردى و در هر زمان ، على ديگرى با آن عقلش ، با آن قلبش ، با آن زبانش و با آن ذوالفقارش به عالم مى بخشيدى ؟ " . ( 1 ) 4 . ميخائيل نعيمه نويسنده بزرگ مسيحى و متفكر فلسفه و ادب معاصر عرب در پيشگفتار كتاب الامام على ( عليه السلام ) مىنويسد : " يك نويسنده و مورخ ، هر چند نابغه و هنرمند باشد ، هرگز نمى تواند هر چند در هزاران صفحه ، تصوير كاملى از شخصيت على ( عليه السلام ) و محيط پر آشوب و فتنه انگيز او را ترسيم كند . زيرا آنچه اين عنصر كامل و با كمال عرب ، ميان خود و خدايش انجام داده است ، چيزى است كه هيچكس نشنيده و نديده است . پس در اين صورت هر چهره اى كه از شخصيت او ترسيم كنيم ، ناچار مبهم و نارسا و اندك خواهد بود . او نه تنها قهرمان صحنهء پيكار و نبرد بود ، بلكه در بينش ژرف و پاكى وجدان ، و بيان قاطع ، در برابر ستمگران ، قهرمانى بزرگ به شمار مى رفت . . . اين بزرگى و عظمت او ، هر چند روزگاران طولانى بر آن مى گذرد ، ولى همواره مىتواند براى ما گنجينهء پر مايه اى باشد كه بدان توجه كنيم و امروز يا هر روز ديگر كه نيازى به برپايى زندگى شايسته و سربلند داشته باشيم ، از آن روح پر خروش ، الهام بگيريم . چون او ، عنصر نامتناهى تفكر و انديشه ، در هر زمان و مكان به شمار مى آيد " . ( 2 ) = + * * * + =
چهارده نور پاك ( فارسي ) — صفحة 206
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص٢٠٦
هامش
1 . مجموعه پنج مجلد اثر جاودان او .
2 . على والقومية العربية ، جلد پنجم صوت العدالة الانسانية ص 1224 .