عبور از آباديها مزاحم مردم شوند اظهار مى دارد و بدون توجه به سياستهاى معمول
دنيا كه به هنگام نياز به ارتش در برابر تندرويهاى آنها اغماض روا مى دارند در نامهء 60
نهج البلاغه بخش نامه ها دستور مىدهد : كه هر كدام از اين لشكريان به هنگام عبور از
شهرها و روستاها از هرگونه مزاحمت و غصب حقوق مردم و اموال آنها خوددارى كند ،
مگر آنكه به قدرى مضطر و گرسنه باشند كه جانشان به خطر بيفتد كه در اين هنگام تنها
به مقدار حفظ جان مى توانند استفاده كنند .
و مخصوصا در اين نامه تأكيد مىكند كه من به دنبال لشكر در حركتم هرگونه
شكايتى از آنها داشته باشيد به من برسانيد تا اقدام كنم .
زندگى شخصى امير مؤمنان كه در لابلاى سطور نهج البلاغه به روشنى ترسيم شده
است خود الگويى است براى همه آنها كه مى خواهند راه و رسم همدردى با مستضعفان
را دريابند .
كوتاه سخن اينكه نهج البلاغه حامى رنجديدگان ، پشتيبان مستضعفان ، يار
و غمخوار محرومان ، و دشمن سرسخت ظالمان و ستمگران و مستكبران است . به همين
دليل يكى از مهمترين شرايطى را كه براى فرماندهان لشكر ضرورى مى شمرد ، آنست
كه در برابر زورمندان ، قوى و محكم ، و در برابر ضعيفان مهربان و ملايم باشند ( ويراءف
بالضعفاء وينبو على الأقوياء ) . ( 1 )
3 . نهج البلاغه و آزادى
مى دانيم يكى از مهمترين هدفهاى انسانى پيامبران آزاد ساختن انسانها از
زنجيرهاى اسارت است كه به مقتضاى ( ويضع عنهم اصرهم والاغلال التي كانت
عليهم ) ( 2 ) در يك سطح وسيع و گسترده انجام مى گيرد . تعقيب شده و آزادى انسانها از
اسارت در ابعاد مختلفش مورد توجه دقيق قرار گرفته است .
آزادى از زنجير ستمگران خود كامه كه همواره مردم مرحوم و زحمتكش را آزار
مى داده است .
هامش
1 فرمان مالك اشتر ( نهج البلاغه ، صبحى صالح ، صفحه 433 ) .
2 . سورهء اعراف آية 157 .