فصل اوّل در حقيقت نزول وإنزال دفعي قرآن
در قرآن حكيم نازل است :
« إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ »
ومراد از ضمير « ه » مرجع آن ، يعنى قرآن است كه در ليلة القدر بر وجه جمعى بر حقيقت أخفائى محمّدى نازل گرديده وطبق همين كريمه ؛ نحوهء نزول آن دفعي وعين انزال است ، ومراد از شب قدر كه بنيهء محمّدى در آن بكمال استقامت نائل آمده وبشهود ذاتي حقّ رسيده ؛ استعداد أخذ حقايق جمعى قرآني برطبق استدعاء وجودي أو در علم الهى وعين ثابت احمدى بوده است ؛ بنابراين ، قرآن از كلمهء قرء أي جمع بوده واگر ليلة القدري تحقّق نداشت ؛ وقرآني در آن شب گرانقدر انزال نميشد ؛ حقيقت وجود آن سرور كائنات وصفاى اخصّ الخواصّى آن برگزيدهء مخلوقات به استحقاق أزلي خود نائل نيامده ووظيفهء روح الأمين نيز در تنزيل معطّل مىماند ؛ وبتعبير ديگر اگرچه برخى از مفسّران ، انزال قرآن را در مرتبهء جمعى واجمالي هم با وحى الهى بواسطهء حضرت جبرئيل - عليه السّلام - دانسته وببعضى از آيات نيز ، مانند كريمهء :
« نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ »
استناد كردهاند ؛ ليكن بيشتر آنان از اين حقيقت غافل ماندهاند كه در آيات قرآني تنزيل آن بوساطت جبرئيل - عليه السّلام - بوده وانزال كتاب وقرآن در مرتبهء جمعى ليلة القدر دفعي وبطور مستقيم از حضرت حقتعالى بر حقيقت اخفائى احمدى ( ص ) نزول يافته است وكريمهء :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ
ناظر بر همين معنى ميباشد ؛ ليكن چون قرآن حكيم شامل مراتب تنزيلى وفرقانى هم بوده واين مراتب در جمع قرآني مندرج است ، بدنبال آية فرمايد :
« وَبَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَالْفُرْقانِ »
وبهمين دليل در بيشتر آيات
و