شايع شده بود و در قرآن اختلاف مىكردند . » « 1 »
روايت زهرى از انس بن مالك درباره نسخه بردارى مصاحف كه اندكى بعد نقل خواهيم كرد ، اشاره مىكند بر اينكه ميان اهل عراق و اهل شام كه در جنگ ارمنستان و آذربايجان شركت داشتند در قرائت قرآن اختلاف بود تا جايى كه حذيفة بن اليمان ( متوفى 36 ه ) مجبور شد كه به مركز خلافت برود تا در اين باره كسب تكليف كند . ابن اثير در كامل « 2 » نقل مىكند حذيفة بن اليمان همراه با سعيد بن عاص به سوى آذربايجان رفتند و چون برگشتند ، حذيفه به سعيد گفت : در اين سفر مردم را در حالتى ديدم كه اگر سرخود رها شوند درباره قرآن اختلاف مىكنند و هرگز به توافق نمىرسند . او گفت : آن حالت چه بود ؟ گفت : گروهى از اهالى حمص گمان مىكردند كه قرائت آنها بهتر از قرائت ديگران است ، و آنها اين قرائت را از مقداد اخذ كردهاند ، و اهل دمشق را ديدم كه مىگفتند : قرائت آنها از قرائت ديگران بهتر است و اهل كوفه را ديدم كه سخن مشابهى مىگفتند و اينكه بر ابن مسعود قرائت كردهاند ، و اهل بصره نيز شبيه آن را مىگفتند و اينكه آنها بر ابو موسى قرائت نمودهاند و مصحف او را « لباب القلوب » مىناميدند . وقتى به كوفه رسيدند حذيفه مردم را از اين اختلاف آگاه كرد و از آنچه كه بيم آن مىرفت ، آنها را بر حذر داشت .
اصحاب رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم و بسيارى از تابعين با او موافقت كردند . اصحاب ابن مسعود به او گفتند : چه چيزى را انكار مىكنى ؟ مگر ما با قرائت ابن مسعود نمىخوانيم ؟ حذيفه و موافقان او خشمگين شدند و گفتند : همانا شما يك مشت عرب هستيد ، ساكت باشيد كه بر خطا رفتهايد . حذيفه گفت : به خدا قسم اگر زنده بمانم ، پيش خليفه خواهم رفت و به او پيشنهاد خواهم كرد كه مردم را از اين كار باز دارد . ابن مسعود با حذيفه با شدت برخورد كرد و سعيد خشمگين شد و مردم متفرق گشتند و حذيفه غضبناك پيش عثمان رفت و آنچه را كه ديده بود به او گزارش نمود .
ابن ابى داود از ابو الشعثاء چند روايت نقل مىكند كه از جملهء آنهاست اين روايت كه او
هامش
( 1 ) المصاحف ، 23 و بنگريد به : العز بن عبد السلام : الفوائد ، ص 26 .
( 2 ) ج 3 ، ص 56 - 55 و بنگريد به : ابن خلدون ، مجلد 2 ، ص 1019 .