بعضى از صورتهاى هجايى رسم مصحف بحث مىكنند و اين بى توجهى آنها را از فرصت بحث نيكو درباره اصل اين صورتها كه در آنها نوعى قصور احساس مىشود ، محروم كرده و آنها را وادار نموده كه يا قائل به توقيف شوند و يا معتقد به غلط بودن اين صورتها باشند .
مطابق با اين انديشه در طبيعت صورتهاى هجايى كه علامتى بر آن افزوده و يا كاسته مىشود يا مطابق با تلفظ نوشته نمىشود ، مىتوان در اين بحث اصول زيادى را در اين صورتها كشف كرد و تفسيرى كه به واقعيت نزديكتر است ارائه داد ، بخصوص درباره علامتهاى حركات بلند ( الف ، واو ، ياء ) و آنچه به همزه مربوط است و مانند آنها .
ثالثا : انگيزههاى كاستى در بعضى از صورتهاى هجايى در نشان دادن دقيق تلفظ ، دو چيز است :
اول : كتابت همواره به حفظ صورتهاى هجايى كه نشانگر تلفظ قديم است ، ميل دارد .
بنابراين ، كتابت با تطور لغت همراهى نمىكند و لذا گاهى علامتهايى قديمى مىبينيم كه نشان دهنده صداهاى جديدى است ، و اين عامل مثالهاى بسيارى از هجاى كلمات در رسم عثمانى و كتابت عربى را هم در صوامت و هم در حركتها تفسير مىكند .
دوم : غالبا هجاى كلمات عربى حروف كلمه را در حال ابتدا و در حال وقف نشان مىدهد ، ولى كلمات بسيارى وجود دارد كه مطابق با تلفظ آنها در حال درج در كلام ، نوشته مىشود و شك نيست كه حروف لفظ در سلسله گفتارى پيوسته احيانا دچار تغيير بسيارى مىشود ، مانند انتقال مخرج يا تغيير حالت يا كوتاه شدن طول صدا ، و گاهى هم در هجاى كلمه ، كار بر عكس مىشود و اين در صورتى است كه كلمه مطابق با تلفظ آن در درج كلام نوشته شود ، همان كارى كه كاتبان مصاحف عثمانى در بعضى از موارد چنين كردهاند ، و اين عامل بسيارى از مثالهاى حذف علامتهاى حركات بلند و تغيير علامتهاى بعضى از حروف صامت و بعضى از مثالهاى هجاى همزه و قسمتى از مثالهاى مربوط به هجاى كلمات وصل شده را براى ما تفسير مىكند .
رابعا : براى تكميل رسم عثمانى ، دانشمندان پيشين از ميان سه روش ممكن تنها يك روش پيش رو داشتند و آن ، روش استفاده از علامتهاى خارجى است كه كتابت عربى توانست به وسيله آن براى هر يك از حرفها يك علامت نوشتارى قرار بدهد ، زيرا
رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى ) — صفحة 684
مساهمون: غانم قدوري الحمد
ص٦٨٤