طلا جز به طور برابر و همسان نفروشيد و بر يكديگر نيفزاييد . و نقره را با نقره جز بطور برابر و همسان و پاياپاى معامله نكنيد . . . « 1 »
24 - ابن عمر مىگويد : طلا به طلا بايد بدون اضافه معامله شود . پيامبر اكرم به ما چنين سفارش كرده و ما به شما همينگونه سفارش مىكنيم . « 2 »
25 - از طريق ابو هريره حديثى منسوب به پيامبر رسيده كه معاملهء طلا با طلا بايد وزن به وزن و پاياپاى باشد و معاملهء نقره با نقره نيز وزن به وزن و مثل به مثل ، و هركه اضافه بخواهد يا اضافه بدهد ، رباخوارى كرده باشد . « 3 »
26 - و اين حديث از طريق عبادة بن صامت كه طلا با طلا به تساوى خواه مسكوك باشد و خواه غير مسكوك ، و نقره با نقره به تساوى خواه مسكوك و خواه غير مسكوك ، گندم با گندم پيمانه به پيمانه ، جو با جو پيمانه به پيمانه ، خرما با خرما پيمانه به پيمانه ، نمك با نمك پيمانه به پيمانه . بنابراين ، هركس زياده بخواهد يا زيادتر بدهد ، رباخوارى كرده باشد . « 4 »
فتاواى فقها براساس همين احاديث ثابت ، و همين سنت مسلم صادر گشته است .
قرطبى در تفسيرش مىنويسد : علما بر اظهار نظر طبق اين احاديث همداستان گشتهاند و فقهاى اسلام بر آن اجماع يافتهاند ، به استثناى مبادلهء جو و گندم ، و مالك اين دو را يك صنف دانسته است . « 5 » ابن رشد مىنويسد : علما متفقند بر اينكه معاملهء طلا با طلا و نقره با نقره جز به صورت پاياپاى و همانند روا نيست . « 6 »
جمعى از فقهاى مذاهب گفتهاند : ائمهء مسلمانان در اين اختلافى ندارند كه رباى نسيه حرام است ، و اين بىمجادله از گناهان كبيره است ، و كتاب خدا و سنت پيامبرش و اجماع
هامش
( 1 ) . ر ك : صحيح مسلم : 5 / 42 ؛ صحيح البخارى : 3 / 288 ؛ كتاب الأم شافعى : 3 / 25 ؛ سنن نسائى :
7 / 278 ؛ سنن بيهقى : 5 / 276 ، 278 ؛ بداية المجتهد : 2 / 194 .
( 2 ) . كتاب الأم ، شافعى ؛ سنن بيهقى : 5 / 279 .
( 3 ) . صحيح مسلم : 5 / 45 ؛ سنن نسائى : 7 / 278 ؛ سنن ابن ماجة : 2 / 34 .
( 4 ) . سنن ابى داود : 2 / 85 ؛ و به لفظى نزديك به اين از قول عبادة بن صامت : كتاب الأم ، شافعى : 3 / 12 .
( 5 ) . تفسير قرطبى : 5 / 349 .
( 6 ) . بداية المجتهد : 2 / 194 .