نخستين حمد و سوره نخواند و در دو ركعت واپسين ، آن را بلند خواند . « 1 »
آنچه دو خليفه انجام دادند از دو روى با سنت پيامبر ناسازگار است : 1 - برگزاركردن يك يا دو ركعت بىخواندن حمد و سوره . 2 - دوبار خواندن حمد در يك ركعت يا دو ركعت واپسين ، يك بارش براى بازيافت آنچه از دست رفت و ديگرى براى آنچه در خود آن ركعت بايد خواند - كه سنّت روشن شدهء پيامبر از اين هردو شيوه بر كنار است - و نمازى كه اين دو كاستى را داشته باشد پذيرفته نيست ، دربارهء كاستى نخستين دستورهايى رسيده كه نمونههايى از آن را مىبينيد :
1 - عبادة بن صامت آورده است كه پيامبر گفت : هركس سورهء حمد و بيشتر از آن را نخواند نمازش درست نيست .
و به يك گزارش : هركس ، امام يا مأموم سورهء حمد را نخواند نمازش درست نيست .
و به گزارش دارمى : هركس سورهء حمد را نخواند نمازش درست نيست . « 2 »
2 - از زبان ابو هريره آوردهاند كه پيامبر گفت : كسى كه سورهء حمد را نخواند نمازش درست نيست ، كمبود دارد ، كمبود دارد ، كمبود دارد ، نارساست .
و به گزارشى : كسى كه نمازى بگزارد و در آن سورهء حمد را نخواند كمبود دارد - سه بار - و نارسا است .
و به گزارش شافعى : هر نمازى كه سورهء حمد در آن خوانده نشود كمبود دارد .
و به گزارش احمد : هر نمازى كه سورهء حمد در آن خوانده نشود كمبود دارد ، پس آن كمبود دارد ، پس آن كمبود دارد . « 3 »
هامش
( 1 ) . همان : 1 / 172 .
( 2 ) . صحيح بخارى : 1 / 302 ؛ صحيح مسلم : 1 / 155 ؛ صحيح ابو داود : 1 / 131 ؛ سنن ترمذى : 1 / 34 ، 41 ؛ سنن بيهقى : 2 / 38 ، 61 ، 164 ؛ سنن نسايى : 2 / 137 ، 138 ؛ سنن دارمى 1 / 283 ؛ سنن ابن ماجه : 1 / 276 ؛ مسند احمد : 5 / 314 ؛ كتاب الام : 1 / 93 ؛ المحلى ، ابن حزم : 3 / 236 ؛ المصابيح ، بغوى : 1 / 57 ؛ المدوّنة الكبرى : 1 / 70 .
( 3 ) . مسند احمد : 2 / 241 ، 285 ؛ كتاب الام ، شافعى : 1 / 93 ؛ موطأ ، مالك : 1 / 81 ؛ المدوّنة الكبرى : 1 / 70 ؛ -