است .
گزارش بالا را جصاص نيز آورده است . « 1 »
دربارهء زمينهء دوم نيز گزارشهايى از اين دست داريم :
از زبن عمرو بن شعيب و او از پدرش از جدّش آوردهاند : رسول خدا فرمان داد كه پيروان آن دو نامهء آسمانى كه جهودان و ترسايان باشند خونبهايشان نيم خونبهاى مسلمانان است . « 2 »
و به گزارش ابو داود : ارزش خونبها در روزگار رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله برابر با هشتصد دينار زر بود - يا هشت هزار درم سيم - و خونبهاى پيروان ديگر اديان نيز در آن روز نيم مسلمانان بود . و به همينگونه ماند تا عمر به فرمانروايى رسيد و به سخنرانى برخاست و گفت : راستى اينكه شتر گران شده . پس عمر براى زرداران هزار دينار بايسته گردانيد . « 3 »
و در گزارشى ديگر از ابو داود : خونبهاى نامسلمانى كه با مسلمانان پيمان آشتى بسته نيم خونبهاى يك آزاد است . « 4 »
و در گزارش ابو عاصم ضحاك : خونبهاى نامسلمان نيم خونبهاى مسلمان است و هيچ مسلمان را در برابر نامسلمان نبايد كشت . « 5 »
خطابى در زير گزارش بالا مىنويسد : دربارهء خونبهاى پيروان ديگر اديان ، چيزى روشنتر از اين نيست و مالك و احمد نيز بر همين رفتهاند و اصحاب ابو حنيفه گويند :
خونبهاى آنان برابر با خونبهاى مسلمانان است . و شافعى گويد : يك سوم خونبهاى مسلمانان است و انگيزهء آن ، پيش چشم داشتن آن گزارش است كه در سندش كاستىاى نيست . « 6 »
نسايى از زبان عبد اللّه بن عمر آورده است كه پيامبر گفت : خونبهاى نامسلمانان نيم
هامش
( 1 ) . احكام القرآن : 1 / 165 .
( 2 ) . سنن ابن ماجه : 4 / 142 ؛ سنن نسايى : 8 / 45 .
( 3 ) . سنن ابو داود : 2 / 251 .
( 4 ) . همان : 2 / 257 .
( 5 ) . الديات 51 .
( 6 ) . شرح سنن ابن ماجه : 2 / 142 .