سرودن آن ، تذكر خبرى است كه عبد الرزاق از معمر زهرى از سعيد بن مسيب از ابو هريره نقل كرده است كه گويد : پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در حالى كه در بزم اصحابش نشسته بود ، فرمود :
اگر مىخواهيد به آدم در علمش ، و نوح در همتش ، و ابراهيم در خويش ، و موسى در مناجاتش ، و عيسى در سنتش ، و محمد در آرامش و حلمش بنگريد ، به اين شخصى كه وارد مىشود بنگريد . مردم گردن كشيدند تا او را ببينند كه ناگاه ديدند على بن ابى طالب عليه السّلام است . « 1 »
حديث اشباه
اين حديث را حموى در معجم الادباء از تاريخ ابن بشران نقل كرده و هردو فرقه بر نقل آن اتفاق دارند ، فقط اختلافى در الفاظ آن وجود دارد . اينك متون آن را عينا بررسى مىكنيم :
1 - پيشواى حنبليان ، احمد از عبد الرزاق به اسناد خود آن را با اندك تفاوت در الفاظ ، متذكر شده و گفته است :
هركس بخواهد آدم را در علمش ، و نوح را در فهمش ، و ابراهيم را در اخلاقش ، و موسى را در مناجاتش ، و عيسى را در سنتش ، و محمد را در تماميت و كمالش ببيند ، بايد به اين مردى كه مىآيد ، بنگرد . مردم همه گردن كشيدند ، ناگاه چنان با على بن ابى طالب عليه السّلام مواجه شدند كه گويا او از زمين كنده شده و از كوه سر برآورده است .
2 - ابو بكر احمد بن حسين بيهقى ( م 458 ) آن را در فضايل الصحابة با اين عبارت آورده است :
من اراد ان ينظر الى آدم فى علمه ، و الى نوح فى تقواه ، و الى ابراهيم فى حلمه ، و الى موسى فى هيبته ، و الى عيسى فى عبادته ، فلينظر الى على بن ابى طالب .
3 - حافظ احمد بن محمد عاصمى در كتابش زين الفتى فى شرح سورة هل اتى به اسناد
هامش
( 1 ) . معجم الادباء : 17 / 200 .