پيش مىگيرد ، از روى بصيرت باشد كه خدا شنوا و دانا است . « 1 » اين انسان ، سخت به جدال و كشمكش مىپردازد « 2 » ، و گرنه او هرچند به زبان عذرها آورد ، از باطن خود نيك آگاه است . « 3 »
به تحقيق به صحّت پيوسته است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به زبير فرمود : تو با على به نبرد بر مىخيزى ، در حالى كه نسبت به او ستمگرى ، و امير المؤمنين عليه السّلام بر زبير در روز جمل با اين حديث احتجاج فرموده ، گفت : آيا به خاطر دارى كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله به تو فرمود : تو با من ، در حالى كه بر من ستمگرى ، نبرد خواهى كرد ؟ گفت : بلى .
اين حديث را محدثان زير روايت كردهاند :
حاكم در المستدرك : 3 / 366 كه او و ذهبى هردو به صحّتش اعتراف نمودهاند ؛ بيهقى در الدّلائل ؛ ابو يعلى ؛ ابو نعيم ؛ طبرى در تاريخ خود : 5 / 200 ، 204 ؛ ابو الفرج در اغانى :
16 / 131 ، 132 ؛ ابن عبد ربّه در العقد الفريد : 2 / 279 ؛ مسعودى در مروج الذّهب : 2 / 10 ؛ قاضى در الشفاء ؛ ابن اثير در الكامل : 3 / 102 ؛ ابن طلحه در مطالب السئول 41 ؛ محبّ الدّين در الرياض : 2 / 273 ؛ هيثمى در مجمع الزوائد : 7 / 235 ؛ ابن حجر در فتح البارى : 13 / 46 ؛ قسطلانى در المواهب : 2 / 195 ؛ زرقانى در شرح المواهب : 3 / 318 و 7 / 212 ؛ سيوطى در الخصائص الكبرى : 2 / 137 - به نقل از گروهى حفاظ به طريقهاى خود از ابو الاسود و ابو جروه و قيس و عبد السّلام ؛ حلبى در سيرهاش : 3 / 315 ؛ خفاجى در شرح الشفا : 3 / 165 و شيخ على قارى در شرحش به حاشيهء شرح خفاجى : 3 / 165 .
و اين كلمات اصحاب است كه در لابلاى كتابها و فرهنگنامه پراكنده شده و نشان اين حقيقت است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اصحابش را به يارى امير المؤمنين در اين جنگها ترغيب مىكرد و آنان را به نبرد همراه او فرامىخواند و ديدهبانان اصحابش را به جنگ با ناكثين و قاسطين و مارقين امر مىكرد . اكنون اين اصحاب را نام مىبريم تا آنان را بهتر بشناسيم :
1 - ابو ايّوب انصارى آن صحابى بزرگ . ابو صادق گويد : ابو ايّوب وارد عراق شد .
هامش
( 1 ) . انفال 8 / 42 .
( 2 ) . كهف 18 / 54 .
( 3 ) . قيامة 75 / 14 ، 15 .