4 الفصل فى الملل و النحل « 1 »
هركس بخواهد دربارهء ملل و نحل مطلبى بنويسد ، بايد قبل از هرچيز بمراتب بيش از نويسندهء تاريخ و ادبيات ، خود را به امانت و صدق مقيّد سازد تا از عواقب خطرناك اين فنّ كه آلودگى آن به نسبتهاى بىپايه و بىدليل محكم است ، محفوظ ماند و آبروى ملّتها و اقوام بىگناه را ، براساس پندار يا خيالى ، نبرد و به طور كلّى هيچ گام برندارد مگر كه در نقل مطالب آن محقّقانه عمل كند ، و در مآخذ خود بر موثّقترين آنها تكيه كند تا در پيشگاه خدا معذور و از گرفتارى وجدان به افترا مصون ماند .
ابن حزم نهتنها به اين وظيفه بىتوجّه است ، بلكه دقيقا در نوشتههايش رفتارى مخالف اينرويه دارد . او براى ردهبندى بيشتر مذاهب ، از نقل هركس استفاده مىكند . از كثرت مذاهب خوشش مىآيد و از دادن هرگونه نسبت بىاساس به مخالفان عقيدهاش روگردان نيست . نمونهء سخنانش را در زير ملاحظه مىكنيد :
1 - رافضيان مسلمان نيستند . اينان دستههايى هستند كه به فاصلهء بيست و پنج سال پس از رحلت پيامبر پديد آمدند . آغاز كارشان براى پاسخ به دعوت كسى بود كه با
هامش
( 1 ) . تأليف ابن حزم ظاهرى اندلسى ( م 456 ) .