بحث روايتى
در تفسير عياشى از محمد بن سعيد اسدى « 1 » روايت كرده كه موسى بن محمد بن رضا به وى خبر داده كه يحيى بن اكثم نامه اى به وى نوشت تا در آن نامه از وى سؤالهايى كند ، و پرسيده : در آيه * ( « فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ فَسْئَلِ الَّذِينَ يَقْرَؤُنَ الْكِتابَ » ) * روى سخن با كيست ؟ اگر با رسول خدا ( ص ) باشد لازمه اش اين مىشود كه آن جناب به آنچه به او نازل شده شك داشته باشد و اگر روى سخن با غير آن جناب باشد لازمه اش اينست كه قرآن بر غير آن جناب نازل شده باشد .
موسى مىگويد : من اين سؤال را از برادرم ( على بن محمد هادى ع ) كردم ، فرمود : اما اينكه فرموده : * ( « فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ فَسْئَلِ الَّذِينَ يَقْرَؤُنَ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكَ » ) * مخاطب در آن ، رسول خدا ( ص ) است ، ولى آن جناب نسبت به آنچه به وى وحى شده بود شك و ترديد نداشت ، و ليكن از آنجا كه جاهلان مىپرسيدند چطور شد كه خدا فرشته اى به سوى ما مبعوث نكرد و چگونه فردى مبعوث كرده كه در بى نياز نبودن از خوردن و نوشيدن و راه رفتن در بازارها مثل همه مردم است لذا خداى سبحان به پيامبرش وحى كرد ( كه اگر ادله تو براى آنان قانع كننده و مؤثر واقع نشد ، اين دليل را برايشان بياور ) كه نخست اهل كتاب را نزد خود و ايشان حاضر سازى ، و در پيش روى اين جاهلان از اهل كتاب بپرسى مگر پيامبران شما غير بشر بودند ؟ و مگر غذا نمىخوردند و نوشيدنى نمىنوشيدند ؟ و مگر در بازارها قدم نمىزدند ؟ ! ( وقتى همه گفتند : آرى ، پيامبران ما همه از جنس بشر بودند و همه اين لوازم بشرى را داشتند ، آن وقت به ايشان بگو ) خوب ، پيغمبر شما هم فردى مانند آن پيامبران است ، و من نيز مثل آنها هستم .
پس ، اگر در اين آيه فرموده : « اگر تو در شك هستى » با اينكه آن جناب شكى نداشته ، خواسته است از ديدگاه جاهلان مردد سخن گفته باشد ، هم چنان كه در آيه شريفه ، « فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَأَبْناءَكُمْ وَنِساءَنا وَنِساءَكُمْ وَأَنْفُسَنا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّه عَلَى الْكاذِبِينَ » « 2 » ، با اينكه خداى تعالى مىداند رسول گرامىاش دروغ نمىگويد ، و رسالت او را
هامش
( 1 ) در تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 128 ، به جاى « محمد بن سعيد اسدى » « محمد بن سعيد الازدى » مىباشد .
( 2 ) بگو بياييد ما فرزندان و زنان و نفسهاى خود را بخوانيم ، و شما فرزندان و زنان و نفسهايتان را بخوانيد آن گاه لعنت خدا را عليه آن طايفه كه از بين ما و شما دروغگو است درخواست كنيم . « سوره آل عمران ، آيه 61 »