اصحابى
. اصحاب و ياران من همانا كسانى هستند كه داراى تقواى كامل و شديد و قوى باشند و براى آفريدگار عمل خود را انجام دهد و با اين برنامه عملى بپاداش خدا اميدوار باشد . اين گونه افراد اصحاب و ياران من هستند .
توضيح مرحوم شيخ بهاء گفته از بيانات امام عليه السّلام فهميده مىشود كه روش بىادبانه و تعبيرات تند أبو الصباح كنانى مورد رضايت حضرت قرار نگرفته و از نحوه مذاكرات او ناراضى بود .
و عمل لخالقه
يعنى اعمال و عبادات خود را از انگيزههاى غير خدائى پاك و كارش را با اخلاص و فقط براى خدا انجام دهد
و رجا ثوابه
از اينكه اين جمله را بعد از آن دو جمله قبل بيان فرموده بدست مىآيد كه رجاء و اميد بلطف و عنايت پروردگار در صورتى صحيح و بجا است كه توأم با عمل و همراه با ورع و تقوى باشد و گر نه فريب و گول زدن انسان خود را بيش نيست و باز اشاره به اين مطلب است كه اتكاء به عمل و دل خوش بودن به كارهاى خيرى كه انسان انجام ميدهد و يقين و اطمينان بپاداش خداوندى و قبول عمل چندان صحيح نيست چون عمل و كاركرد انسان در معرض آفات و خطرات فراوانى است كه با آفت تكبر و غيبت و خطر ظلم و ستم و عجب و خودبينى و امثال اين آفتها ناگهان هيچ و پوچ مىشود بنا بر اين جمله و رجا ثوابه يعنى در عين حال كه ورع و تقوى و عمل خالص هست بايد به خدا اميدوار شد كه آفت نيايد و عمل را نابود نمايد . و احتمال دارد كه اين چند جمله بيانگر علت حمله و توبيخ مخالفان باشد يعنى آن گروه مخالف و غير شيعه كه شما شيعيان و اصحاب مرا مورد توبيخ و سرزنش قرار ميدهند از اين جهت است كه شما مواظب اطاعت و اعمال پسنديده نيستيد و حسن عملى و اخلاقى نداريد و مراعات تقيه و دستورات مرا عمل نمينمائيد .
7 - كافى با همان سند از حنان از ابى ساره از حضرت باقر عليه السّلام كه خداوند متعال فرمود : اى فرزند آدم از محرمات و كارهاى حرام و ممنوع اگر اجتناب نمائى از پرهيزگارترين و با تقوىترين مردم هستى .
( تكن من اورع النّاس )
اين جمله ذيل چند احتمال دارد :
1 - اينكه چنين شخصى را كه از كارهاى حرام خوددارى مىكند با كسى كه بانجام مستحبّات و اذكار و او را دو دعاها ميپردازد و از مكروهات از قبيل آب ايستاده خوردن و هنگام دخول به محل قضاء حاجت سر برهنه نبودن و امثال اينها اجتناب مىكند كه در نظر عوام مردم با تقوى حساب مىشود ولى در مقابل كارهاى حرام از قبيل ربا ، و رشوه و غير بىتفاوت است ، بلكه اينها را با كمال جرأت و بىباكى انجام ميدهد خلاصه اين دو فرد را با هم سنجيده و ميفرمايد شخص اولى نسبت به اين فرد دومى پرهيزگارتر است . 2 - احتمال دارد نظر به صاحبان بدعت داشته كه از پيش خود بعضى از حلالها را بر خود
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى) — صفحة 303
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٣٠٣