كرامت و عزّت در حال سوارى هدايت ميشوند .
زُمَراً
گروه گروه متفرق و متفاوت بر طبق شرافت و برترى و اختلاف مراتب تقوى و درجات پرهيزگارى .
الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ
يعنى دوستان دنيوى در آن روز با يك ديگر دشمن ميشوند . حضرت صادق عليه السّلام فرمود آگاه باشيد هر گونه دوستى و رفاقت دنيوى كه بر پايه غير خدائى باشد قطعا در روز قيامت تبديل بدشمنى خواهد شد .
إِلَّا الْمُتَّقِينَ
بجز اهل تقوى كه دوستى آنان چون بانگيزه تقوى و بر پايه دين است الى الابد باقى و سودمند است . در كافى از حضرت صادق عليه السّلام است كه حضرت پس از قرائت اين آيه فرمود : به خدا سوگند منظور و غرض خداوند غير شما مؤمنين كس ديگرى نيست
يا عباد لا جوف
اى بندگان من ديگر ترسى و اندوهى براى شما نيست اين ندا از نداى روز قيامت كه خداوند پرهيزگارانى را كه با يك ديگر دوستى و محبت داشته صدا مىزند حكايت مىكند .
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقامٍ أَمِينٍ
پرهيزگاران در اقامتگاه امن و امان كه از هر گونه ناراحتى و يا انتقال مكان ايمنند مىباشد .
وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ
پس تو هم خدا را با پيروى از شريعت الهى و انتخاب تقوى دوست داشته باش و در تفسير چنين آمده كه اين جمله بحسب ظاهر تأديب و تنبيه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله است و در واقع هشدارى است براى امت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله
مَثَلُ الْجَنَّةِ . . .
يعنى مثل ميزنم و مجسم مينمايم من بهشت را اين طور
فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ
يعنى آبى كه مزه و بوى آن تغيير نكرده
لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ
لذت بخش و گوارا است و هيچ گونه ناراحتى و از دست رفتن عقل و يا بوى بد و يا مستى و پوشش نيروى عقل و انديشه در آن راه ندارد
وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى
و جويهائى از عسل تصفيه شده كه هيچ گونه فضله زنبور و موم و يا چيز ديگر با آن آميخته نيست
كَمَنْ هُوَ خالِدٌ فِي النَّارِ
آيا چنين شخصى كه با اين نعمتها مواجه است مانند كسى است كه در آتش جاويدان و از آب داغ و متعفن خورانده مىشود
فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ
از شدت حرارت رودهها را پاره پاره مىكند و در تفسير است يعنى آن كس كه در بهشت توصيف شده در بالا مانند كسى كه در آتشى اين چنين است نيست همچنان كه دشمن خدا مانند دوست خدا نيست
وَ اتَّقُوا اللَّهَ
رأى و نظر خود را بر رأى و نظر خدا و رسولش مقدم نداشته و پيش داورى نكنيد و از خدا بترسيد
إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ
خدا گفتار و اقوال شما را مىشنود
عَلِيمٌ
و از كارها و افعال شما آگاه است و
اتَّقُوا اللَّهَ
و از مخالفت دستور خدا و اهمال نمودن و بىتفاوت بودن در حكم خدا بپرهيزيد
لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
تا در نتيجه تقوى مشمول رحمت حق گرديد .
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ
چون كمالات نفسى و فضيلت انسانى در اثر تقوى و مربوط به خصائص درونى است بنا بر اين كسى كه در پى دستيابى بشرافت و فضيلت باشد بايد از