از علم الهى و گرايش آنها به لهو و هرزگى يا ديگر علوم ، به شدّت تأثير نهاد ، بلكه ارتباط نفسى و عقايدى [ تعهّدات اخلاقى و اعتقادى ] امرى دشوار گشت و دست يافتن بر علم حقيقى در چنين امواج خروشانى ، امرى ناممكن مىنمود .
از اين روست كه امام صادق عليه السلام بر ضرورت حفظ مُدَوَّنات تأكيد ميورزد تا در فضاى ظلمانى اختلاف و سياستهاى حاكم ، مردم به نور اين كتابها انس بگيرند .
از امام صادق عليه السلام نقل شده كه آن حضرت و اصحابش كمترين فرصتهاى ممكن را براى پرداختن به تدوين از دست نمىدادند . آن حضرت به يكى از يارانش فرمود :
تو مطلب را به خاطر نمىسپارى ، رفيقت كجاست كه برايت بنويسد ؟
وى پاسخ داد : به گمانم مشغول كارى است ، و من دوست نداشتم در وقتِ نيازم [ به اين مسئله ] تأخير كنم .
امام عليه السلام به شخصى كه در مجلس بود ، فرمود : براى او بنويس « 1 » .
اصحاب امام عليه السلام آنچه را آن حضرت بر زبان مىآورد ، در اصول و كتابهايى تدوين كردند ؛ بعضى از آنها در ردّ ملحدان مىباشد « 2 » ، و بعضى جواب سؤالهاى عبدالله نجاشى ( والى اهواز ) « 3 » و بعضى احكام شرعى كه « جعفريّات » يا اشعثيّات - از باب نسبت به راوى آن ابن اشعث - ناميده شده است « 4 » .
يحيى بن سعيد مىگويد :
جعفر [ امام صادق عليه السلام ] حديث طولانى را درباره حج بر من املا كرد « 5 » .
هامش
( 1 ) . دلائل الإمامه : 555 .
( 2 ) . نگاه كنيد به الذريعه 2 : 484 ؛ بحار الأنوار 1 : 15 / 32 / 55 .
( 3 ) . الأربعين ( ابن زهره حلبى ) : 46 ، حديث 6 .
( 4 ) . اين كتاب بارها به چاپ رسيده است .
( 5 ) . نگاه كنيد به : تهذيب التهذيب 2 : 88 .