* و ديوان عطايا را برچينم « 1 » ، و چونان رسول خدا بيت المال را به همه يكسان بپردازم ، نه اينكه [ كسان و گروههاى خاصى اموال عمومى را بچاپند و امكانات جامعه ] در ميان اغنيا دست به دست گردد « 2 » .
* و [ در گرفتن ماليات بر زمينها ، محاسبه ] مساحت را لغو كنم « 3 » .
* و ميان ازدواجها مساوات را برقرار سازم « 4 » .
* و خُمس پيامبر را آن گونه كه خداى بزرگ نازل كرده و واجب ساخته است ، به اجرا درآورم « 5 » .
* و مسجد پيامبر را به جاى خودش برگردانم « 6 » ، و درهاى گشوده بر آن را ببندم و درهاى بسته شده را باز كنم « 7 » .
هامش
( 1 ) . اشاره است به اين اقدام عمر كه براى تأمين هزينههاى عالمان و واليان و لشكريان ، به منزله زكات واجب ، بر زارعان و صنعتگران و تاجران ، خراج ( ماليات ) نهاد و دفترهايى مشخص كرد كه اسمهاى اينان و آنان در آنها بود .
( 2 ) . اشاره است به آيه 7 سوره حشر ؛ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِياءِ مِنْكُمْ( م ) .
( 3 ) . تفصيل اين ماجرا در كتاب الشافى ( اثر سيّد مرتضى ) آمده است .
گفتهاند : رسول خدا صلى الله عليه وآله دستور داد ماليات بر زمينها را از روى درآمدِ آن قرار دهند ، ليكن عُمَر بر خلاف امر پيامبر ، در سرزمينهاى شام و عراق ، ماليات را براساس مساحتِ زمين مقرّر كرد ( م ) .
( 4 ) . بسا اشاره است به اينكه عُمَر ، غير قريشى را از ازدواج با قريشى بازداشت ، و منع كرد كه عجم با عرب ازدواج كند .
( 5 ) . اشاره است به منع حقِّ خمس اهل بيت عليهم السلام به وسيله عمر .
( 6 ) . يعنى آنچه را به غصب بر مسجد افزوده شده ، خارج سازم .
( 7 ) . اشاره به نزول جبرئيل از سوى خدا بر پيامبر است كه به آن حضرت وحى شد همه درهايى را كه به مسجد باز مىشود ببند مگر درِ خانه حضرت على عليه السلام .