به خدا سوگند ، من يارانِ نيرومندى دارم كه شمارشان بيشتر و لايقترند و اگر فرايشان خوانم سويم مىشتابند ! هماوردانى بيش از شما برايتان آماده ساختهام ، و اكنون زمان چنگ و دندان نشان دادن است . . . « 1 »
پيش از اين ، ديديم كه ابن عوف نتوانست عثمان را به عهد و ميثاقش ( كه به سيره ابوبكر و عمر سير كند ) مُلزم سازد . در گفت و گويى كه ميان عثمان و او - درباره نماز در مِنى - درگرفت ، سرانجام خاموش ماند و چيزى نگفت .
ابنعوف گفت : آيا در اين مكان با رسولخدا ، دو ركعت نماز نگزاردى ؟
عثمان گفت : چرا .
پرسيد : آيا با ابوبكر ، دو ركعت نماز نگزاردى ؟
پاسخ داد : چرا .
پرسيد : آيا با عمر ، دو ركعت نماز نگزاردى ؟
پاسخ داد : چرا .
پرسيد : آيا در آغاز خلافتت ، دو ركعت نماز نگزاردى ؟
پاسخ داد : چرا .
ابن عوف گفت : چگونه امروز نماز را چهار ركعت مىخوانى ؟
عثمان گفت : رأيى است كه به نظرم رسيد « 2 » .
عثمان اين كار را جز به اجتهاد خويش انجام نداد .
در پى اجتهاد در برابر نص ( كه در شريعت پيامبر صلى الله عليه و آله از آن نهى شده است ) عبور از خط قرمزها پيش مىآيد و هيچ كس نمىتواند افسارِ آن را بكشد و بر اجتهاداتِ ديگران اعتراض كند ؛ چراكه خليفه مسلمانان اين كار را كرده است . اگر اعتراضى بر اجتهاد ديگران وارد شود ، پيش از آن بر خليفه مسلمانان وارد است ؛ زيرا او به آن دست
هامش
( 1 ) . الإمامة والسياسة 1 : 46 ؛ تاريخ طبرى 2 : 645 ؛ البداية والنهاية 7 : 169 .
( 2 ) . نگاه كنيد به : تاريخ طبرى 2 : 606 ، احداث سنه 29 ه - .