ارزش ستونهاى درون كعبه به جهت گرانبها بودن آنها ، غير قابل تعيين است . منظور از چوب قاقلى ، همان چوب هِلْ مىباشد . هِل دانه عطرى است كه اندازهء آن همانند دانه قهوه است كه در حجاز همواره با قهوه و غذاى خود آن را مخلوط مىكنند . كه اين دانه ، داراى مزه و عطر و بوى نيكويى است و مصريان آن را « حَبّهان » و گاهى به « حب الهِل » مىشناسند . چون هل از دانههاى عطرى گرانقيمت است بنابراين چوب اين درخت بسيار گرانبها به شمار مىآيد .
غازى در تاريخ خود و عبدالعزيز صبرى در « تذكار الحجاز » اين چنين گفتهاند :
« در درون كعبه سه ستون از چوب عود قرار دارد كه قطر هر يك حدود بيست و پنج سانتيمتر مىباشد كه اين سه ستون در يك رديف در ميانهء كعبه از شمال به جنوب قرار گرفته است . »
به نظر ما آنچه كه نويسندهء كتاب « الرحله الحجازيه » و صاحب كتاب « تذكار الحج » از سه ستون كنونى نوشتهاند كه آن سه ستون در درون كعبه به وسيلهء عبداللَّه بن زبير بنا گرديده و از چوب آن به عنوان چوب قاقلى ( چوب هل ) يا چوب عود ياد كردهاند ، درست نبوده و در نظر ما به دو سبب نمىتواند مدرك صحيحى داشته باشد :
1 - در دوران ابن زبير اين ستونهاى عطرى چگونه تهيه شده است ، در حالىكه به اين گونه چوبها فقط در كشور هند مىتوان دسترسى پيدا كرد و در آن دوران وسائل ارتباطى و حمل و نقل همانند دوران ما آسان و ميسر نبوده است .
2 - نمىدانيم كه آيا درخت قاقوله ( هِل ) يا درختان عود ، شاخهها و تنههايى با اين ضخامت و طول را دارند كه بتوان از اين درختان چنين ستونهايى را ساخت و به عنوان ستونى در زير سقف قرار داد يا خير ؟ !
به نظر مىرسد كه اين درختان داراى ارتفاعى كم و كوتاه باشند ، و خدا داناتر است .
و نيزبه نظر مىرسد ، توهّمى براى نويسندگان دو كتاب ياد شده بوجود آمده كه سه ستون ياد شده را از جنس چوب هل يا عود دانستهاند ؛ زيرا بوى عطرآگينى كه از آنها خارج مىشود . به نظر ما در نتيجهء عطرهاى زيادى است كه در طول دوران گذشته تاكنون همواره بر اين سه ستون اندود مىگرديده است .
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 56
مساهمون: هادى انصارى
ص٥٦