و از آنچه سابقاً گفته شد در وجوب متابعت احاديث اهل بيت عصمت به شرطى كه به صحّت پيوسته باشد گمان نبرى كه علم به صحّت نسبت اخبار به « 1 » ائمّهء اطهار سلام اللَّه عليهم واجب است كه در وضوح و ظهور
[ m . a 9 ]
و قوّت يا در تواتر مانند علم به وجود ايشان باشد . و اگر چنين علمى حاصل نشود آن از قبيل خبر واحد خواهد بود كه مفيد ظنّ است نه يقين ، حاشا و كلّا ! و چون اين چنين باشد و حال آنكه اگر اين گمان « 2 » برى پس يقين به امامت ايشان « 3 » نخواهى داشت ، زيراكه قوّت علم تو به امامت ايشان و تواترِ آن مانند قوّت علم تو به وجود ايشان و تواتر آن نيست ، بلكه بايد دانست كه همچنانكه ظنّ در ضعف و قوّتْ مراتب بسيار دارد همچنين يقين نيز درجات بىشمار دارد و به قدرى كه نور عقل و نور شرع زياد شود و هريك تقويت ديگرى نمايند يقين نيز زياد مىشود .
و بايد دانست كه در احكام شرعيّه ادنى مراتب يقين كافى است با آنكه اكثر اخبار متعلّقه به احكام در قوّت كمتر از اخبار امامت نيست نه از راه متن و نه از راه سند ، پس هرچه از اخبار كه نفس را به صحّت آن اطمينانى حاصل شود عمل به آن بايد كرد و به هرچه اطمينانى حاصل نشود بايد كه بر حال خود واگذاشت .
در كتاب كافى مذكور است كه : از « 4 » حضرت امام جعفر صادق عليه السلام پرسيدند از اختلاف حديث « 5 » ؛ گاه مىباشد راوى آن حديث شخصى است كه اعتماد به آن داريم و گاه « 6 » كسى است كه به آن اعتماد « 7 » نداريم . آن حضرت فرمودند : هرگاه حديثى به شما برسد اگر شاهدى بر صحّت آن از « 8 » كتاب خدا و از قول رسول « 9 » مىيابيد « 10 » اخذ كنيد به
هامش
( 1 ) . به /aبا .
( 2 ) . اين گمان /a sگمان اين .
( 3 ) . ايشان /s aآنها .
( 4 ) .s- از .
( 5 ) .s a+ كه .
( 6 ) . گاه /sآن .a+ آن .
( 7 ) . به آن اعتماد /a sاعتماد به آن .
( 8 ) . از /s aدر .
( 9 ) .s a+ صلّى اللَّه عليه و آله .
( 10 ) . مىيابيد /sمىباشد .