انعام كرده حقّى باشد اداى آن حقّ را بنمايد . و از جملهء شكرگزارى قول خداى عزّ و جلّ است :
« سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ »
« 1 » كه در حالت سوارى بايد گفت . و قول خداى عزّ و جلّ است :
« رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا مُبارَكاً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ »
« 2 » كه در حالت فرود آمدن به منزل بايد گفت . و قول خداى عزّ و جلّ :
« رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً »
« 3 » كه در حالت دخول در امرى و خروج از آن بايد گفت « 4 » .
و روايت است از آن حضرت كه : هرگاه امرى بر حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله وارد مىشد كه خوشحال مىگرديد مىگفت : « الحمد لِلّه على هذه النعمة » . و هرگاه امرى بر آن وارد مىشد كه غمگين مىگرديد مىگفت : « الحمد لِلّه على كلّ حال » « 5 » .
و از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام مروى است كه فرمودند : هرگاه
[ m . a 73 ]
احدى از شما ياد كند نعمت خدا را بايد كه گونهء خود را بر خاك گذارد از براى شكر خدا كردن و اگر سواره باشد فرود آيد و گونهء خود را بر خاك گذارد ، و اگر نتواند كه « 6 » فرود آيد از ترس شهرت « 7 » ميان مردم گونهء خود را بر چوب مايلى كه در زين « 8 » مىباشد بگذارد و اگر نتواند كرد « 9 » گونه را بر كف دست گذارد و شكر خداى عزّ و جلّ را بر آنچه انعام به وى كرده بجاى آورد « 10 » .
فصل [ در اينكه شكر نعمت الهى است ]
بدان كه هيچ احدى به حقيقت شكر نمىرسد مگر به آنكه بداند كه همهء نعمتها از
هامش
( 1 ) . زخرف : 13 .
( 2 ) . مؤمنون : 29 .
( 3 ) . اسراء : 80 .
( 4 ) . الكافي 2 : 95 ح 12 .
( 5 ) . الكافي 2 : 97 ح 19 . مشكاة الأنوار : 70 .
( 6 ) .s a- كه .
( 7 ) .a s+ در .
( 8 ) . زين /s aزمين !
( 9 ) .a- كرد .
( 10 ) . الكافي 2 : 98 ح 25 از امام صادق عليه السلام .