جانب خداست و اينكه شكر بر نعمتْ نعمتِ جديدى است از جانب خدا « 1 » كه « 2 » محتاج است به شكرى ديگر .
و همچنين حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمودند كه : وحى فرستاد خداى عزّ و جلّ به موسى كه : اى موسى ! شكر مرا بكن و حقّ شكر را بجاى آور . حضرت موسى فرمودند « 3 » : خداوندا ! حقّ شكر تو را چون بجاى آورم و حال آنكه هيچ شكر « 4 » از حقّ « 5 » تو را بجاى نمىآورم مگر آنكه آن « 6 » شكر نعمتى است كه تو انعام به من كردهاى . پس حقّ تعالى فرمودند : اى موسى ! الحال شكر مرا بجاى آوردهاى كه دانستى كه شكر نيز نعمتى است از من « 7 » .
حضرت « 8 » امام زين العابدين عليه السلام هرگاه اين آيه را مىخواندند :
« وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لا تُحْصُوها »
« 9 » مىفرمودند : منزّه است خدايى كه نگردانيده در احدى حدّى از براى معرفت نعمت خود مگر به دانستن آنكه از معرفتِ نعمت عاجز است ، چنانچه نگردانيده است در احدى حدّى از براى معرفت ادراك او بيشتر از دانستن آنكه ادراك او را نمىتوان « 10 » كرد . و « 11 » خداى عزّ و جلّ قبول كرده است معرفت عارفانى را كه دانستهاند كه قاصرند از معرفتِ شكر و اين معرفت به تقصير را شكر نعمت شمردهاند ، چنانچه دانسته است كه عالمان ادراك آن را نمىكنند و دانستن آنكه ادراك آن را نمىكنند ايمان ناميده از آن راه كه خداى عزّ و جلّ دانسته كه بندگان اين مقدار وسعت دارند و بيش از اين قادر نيستند و احدى به نهايت عبادت او نمىتواند رسيد و
هامش
( 1 ) .a+ ى عزّ و جلّ .
( 2 ) .s m- كه .
( 3 ) . فرمودند /aعرض كرد .
( 4 ) . شكر /aشكرى .
( 5 ) .s a- حقّ .
( 6 ) .a- آن .
( 7 ) . الكافي 2 : 98 ح 27 . مشكاة الأنوار : 71 از امام باقر عليه السلام .
( 8 ) . حضرت /s aو حضرت .
( 9 ) . ابراهيم : 34 .
( 10 ) . نمىتوان /a sنمىتواند .
( 11 ) .a s- و .