برطبق اخلاف نهاده ، جنازهء آن مرحوم را به سيّد حمزه آوردند وبعد از غسل وكفن ، نماز را مرحوم حاجى شيخ محمّد سرخابى خويى شبانه خواند ودر مقبرهء مرحوم عزيز خان سردار به طور امانت گذاشتند ، تغمّده اللّه برحمته وغفرانه .
اجمالا فقيد شهيد در علوم ادبيه ورياضيّات ونجوم وأصول وفقه وحكمت وكلام وتاريخ ، سرآمد بود وحظّ وافرى داشت وتحصيلات خود را نزد استادان كامل ادامه داده ومقام بلند وارجمندى را احراز كرده بود .
مرحوم مزبور ، قلم خوب ومطبوعى داشت وبا قريحهء مستقيم در املا وأنشأ بىنظير بود . از آثار ايشان چند رساله - رسالهء لالان « 1 » - وترجمهء عتبى است كه به امر واشارهء مرحوم حسنعلى خان اميرنظام ، ترجمه گرديد وبه طبع رسيد « 2 » وآنچه مهمّ است همانا كتاب مرآة الكتب « 3 » است كه با صرف أوقات باوجود اشتغالات وگرفتارى ، به قدر مقدور ، أسامي كتب وتأليفات شيعه را در آن جمع واين كتاب را تأليف كردهاند وهنوز به طبع نرسيده است « 4 » وفعلا همين رساله انتشار مىيابد كه در عين بحبوحهء انقلاب واختلال أحوال مشغول تحرير وتأليف آن بودهاند . « 5 »
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 18 ، ص 286 .
( 2 ) . همان ، ج 4 ، ص 116 .
( 3 ) . همان ، ج 20 ، ص 282 .
( 4 ) . مرآة الكتب يا أسماء الكتب ، اين كتاب با تحقيق شادروان محمّد على حائري در 5 جلد ، در سال 1414 ق از سوى انتشارات كتابخانهء حضرت آية اللّه مرعشى نجفي به چاپ رسيده است .
( 5 ) . ديگر آثار علمي وى عبارت است از :
1 . تاريخ امكنهء شريفه ورجال برجسته با تحقيقب وتصحيح نگارنده ( آمادهء چاپ ) ؛ 2 . كتاب تسهيل زيج هندى يا تسهيل زيج محمّد شاههندى ؛ 3 . رسالهء اگر ملّت واگر ما آذربايجانيان ؛ 4 . سياست اسلاميّه ؛ 5 . تاريخ سيّد حمزه وطاق شاه على ؛ 6 . ظلم والد به ولد ؛ 7 . رسالهء سياست ؛ 8 . مشروطه يا مشروعه ( منسوب به اوست ) ؛ 9 . حواشي وشروح ؛ 10 . علم رجال ؛ 11 . جنگ خصوصي ؛ 12 . كتاب مجمل حوادث يوميّه مشروطه ؛ 13 . مجموعهء تلگراف ؛ 14 . مراسلات ومنشآت .