نتيجه
از همهء آنچه گفته شد چنين استفاده مىشود : هر عملى كه براى تقرب به پيشگاه پروردگار انجام مىگيرد بايد از طرف خدا براى انجام دادن آن عمل به طور خصوص و يا به طور عموم دستور و امر و اجازه صادر شود ، خواه اين امر و اجازه به طور عموم باشد و يا به طور خصوص و اگر در موردى صدور امر و فرمان مورد شك و ترديد باشد ، تقرب و عبادت با يك چنين عملى طبق « دلائل چهارگانه » ، بدعت در دين و حرام خواهد بود .
ولى در موضوع جواز زيارت قبور و بوسيدن آنها ، تعظيم و تجليل از مردان بافضيلت و شايسته ، به احترام و فضيلت و شايستگى آنان از مطالبى است كه جواز آنها ، هم با دلائل عقلى و عمومى و هم با روايات فراوان ثابت و مسلم گرديده است مخصوصاً رواياتى كه از ائمه اهل بيت ( عليهم السلام ) به دست ما رسيده است ، جريان را بيشتر روشن و مسلم مىسازد زيرا پيامبر ( صلى الله عليه و آله و سلم ) آنان را همتا و مقرون با قرآن معرفى نموده و گفتارشان را مانند قرآن حجت و مدرك قرار داده است ، آن جا كه فرموده است : « من در ميان شما دو امانت سنگين به يادگار مىگذارم : كتاب خدا ، عترت و اهل بيتم » « 1 »
علاوه بر دلائل عمومى و روايات اهل بيت ( عليهم السلام ) ، رواياتى كه به طريق اهل سنت در صفحات قبل نقل كرديم « 2 » و همچنين سيره و روش مسلمانان كه در گذشته و امروز در موضوع زيارت قبور در ميان آنان معمول بوده است ، جايز بودن آن را تأييد و تثبيت مىكند و جاى شك و سخنى براى آن باقى نمىگذارد .
هامش
( 1 ) . به پاورقى شمارهء ( 1 ) از بخش تعليقات جلد اول كتاب مراجعه فرماييد !
( 2 ) . به پاورقى شماره ( 11 ) از بخش تعليقات مراجعه شود .