آياتى كه ناسخ احكام اديان گذشته و يا ناسخ پارهاى از احكام اسلام در صدر اول هستند ، هيچ اختلافى وجود ندارد .
كيفيت نسخ
براى بدست آوردن نظريهء صحيح ، ما ناچاريم بدين گونه توضيح دهيم كه : نسخ شدن حكمى در قرآن وجود دارد ، به سه صورت متصور است :
1 - حكمى كه به وسيلهء قرآن ثابت شده است ، سنت قطعى و حديثهاى متواتر به وسيلهء اجماع قطعى كه كاشف از عقيدهء معصوم باشد ، نسخ شود .
اين نوع نسخ عقلًا و نقلًا اشكالى ندارد و اگر در موردى يك چنين نسخى ثابت شود ، بايد از آن پيروى نمود و اگر در موردى سنت متواتر و يا اجماعى محقق نيست ، در اين صورت نسخ ، مورد قبول واقع نخواهد بود ، زيرا چنان كه قبلًا توضيح داديم ، نسخ با خبر واحد ثابت نمىشود .
2 - حكمى كه به وسيلهء قرآن ثابت شده است ، بوسيلهء آيهء ديگرى كه ناظر بر آيهء منسوخ بوده و حكم آن را بيان مىسازد ، نسخ گردد . اين نوع نسخ نيز داراى اشكال و ايرادى نيست و آيهء « نجوى » را از اينگونه نسخ مىدانند كه به زودى در اين باره بحث خواهيم نمود .
3 - حكمى كه بهوسيلهء قرآن ثابت شده است ، با آيهء ديگرى نسخ شود ؛ بدين گونه مفهوم آيهء ناسخ هيچ گونه نظارت نسبت به مفهوم آيه منسوخ نداشته باشد و به ظاهر و به طور صريح آن را بيان نكند ، بلكه تنها اختلاف و تضادى كه در مفهوم اين دو مشاهده مىشود ، ما را به وجود چنين نسخ هدايت كند و ناسخ بودن آيهء متأخر و منسوخ بودن آيهء متقدم را نشان مىدهد .
تحقيق و بررسى نشان مىدهد كه اينگونه نسخ در قرآن وجود ندارد زيرا در قرآن مجيد هر نوع تنافى و اختلافى را از قرآن نفى مىكند و مىگويد :
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 486
مساهمون: السيد الخوئي
ص٤٨٦