اى كاش ! اين علما دقيقاً بررسى و تعمق مىكردند و حقيقت را در مىيافتند .
تقوى و امانت در نقل آراى ديگران را مىداشتند ، از قضاوتهاى بى جا و تهمتهاى ناروا و از اظهار نظرهاى ناپخته و نسنجيده ، خوددارى مىكردند .
اين است كه بر خود لازم مىدانيم در اين جا مسئله بدا را مورد بحث و گفتگو قرار دهيم تا شايد معنى و حقيقت آن از نظر شيعه روشن شود و اشكالاتى كه در اين باره وجود دارد ، بر طرف و لكههاى اين همه تهمتهاى ناروا از دامنشان زدوده شود .
مقدمه بحث
بديهى است كه تمام جهان خلقت و آفرينش در زير سلطه و قدرت پروردگار توانا بوده و به وجود آمدن هر پديده ، وابسته و منوط به مشيت و اراده او مىباشد كه اگر او اراده كند ، چيزى را مىآفريند و اگر اراده او تعلق نگيرد چيزى تحقق نمىپذيرد و به وقوع نمىپيوندد .
باز بديهى است كه علم خداوند دانا از روز اول ، به تمام اشيا و پديدهها تعلق يافته و تمام هستىها و هر آنچه در جهان هستى وجود دارد ، در علم ازلى خداوند علماً مشخص گرديده و اندازهمعين داشتهاند كه اين تعين در علم الهى را گاهى « تقدير » و گاهى « قضا » مىنامند .
حالا كه به اين دو مسئلهء مسلم يعنى مسئلهء قدرت دائمى و مسئلهء تقدير و علم ازلى خداوند توجه نموديد ، به اين نكته نيز توجه فرماييد كه ميان اين دو مسئله كوچكترين برخورد و اصطكاكى وجود ندارد ، يعنى علم ازلى خداوند به تمام موجودات جهان هستى و تعيين علمى هستىها در پيشگاه خداوند ، مانع از قدرت خداوند بر « ابداء » و ايجاد نيست و با قدرت جارى و هميشگى خداوند منافات و مزاحمتى ندارد زيرا خلقت هر چيز وابسته به مشيت خدا است كه آن را گاهى « اراده » و گاهى « اختيار » مىنامند .
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 668
مساهمون: السيد الخوئي
ص٦٦٨