مفسر به معناى واقعى كسى است كه در مباحث فلسفى قرآن ، يك حكيم و فيلسوف مطلع و در مسائل اخلاقى آن ،
يك دانشمند تواناى اخلاقى باشد و در مسائل فقهى قرآن با ديد يك محقق و در مسائل اجتماعى آن با ديد يك جامعهشناس ورزيده ، قرآن را مورد مطالعه و تفسير قرار دهد و همينطور در هر علمى از علوم قرآن با ديد و اقتضاى همان علم ، قرآن را تفسير نمايد . آرى ، مفسر بايد در هر رشتهاى از علوم و فنون قرآن ، اطلاعات وسيعى داشته ، بتواند از دريچهء همان علم و فن قرآن را تفسير نموده ، پيش برود و دهها جلد كتاب در اينباره بنگارد كه در اين صورت ، يك دوره دائرالمعارف بزرگى در تفسير قرآن تشكيل خواهد شد .
اين بود كه بر خود لازم دانستم ، كتابى در تفسير قرآن بنويسم كه نكات و مزاياى لازم يك تفسير جامع و واقف را دارا باشد و از خداوند بزرگ مسئلت دارم كه مرا در اين انديشهء بلند و هدف مقدس موفق بدارد و به اين آرزوى بزرگ نائلم بگرداند و در اين راه مدد و يارىام دهد و از قصور و اشتباهات مصونم دارد و از لغزشهايم صرفنظر كند .
* * * ما در اين تفسير به مباحث و موضوعاتى كه مربوط به معانى قرآن است ، خواهيم پرداخت و از مباحثى كه مربوط به الفاظ و اعراب قرآن و علوم ادبى آن است صرفنظر خواهيم نمود زيرا علما و مفسرين اينگونه مباحث را در كتابهاى متعددى آوردهاند كه نيازى به كتاب ديگر نيست ؛ مانند شيخ طوسى در « تبيان » و طبرسى در « مجمعالبيان » و زمخشرى در « كشاف » و ما نيز تنها در صورت لزوم به بعضى از نكات ادبى كه مفسرين از آن غفلت ورزيدهاند و يا به علت اهميت موضوع و ارتباط خاصى كه با اصل بحث دارد ، خواهيم پرداخت .
در اينجا توجه خوانندگان عزيز را به دو نكتهء ذيل جلب مىكنيم :
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 29
مساهمون: السيد الخوئي
ص٢٩