راويان حمزه
راويان حمزه دو نفرند كه قرائت را با واسطه از او نقل نمودهاند : يكى خلف بن هشام و ديگرى خلاد بن خالد .
1 - « خلف » : كنيهاش ابو محمد از قبيلهء اسد و فرزند هشام بن ثعلب بزاز و اهل بغداد است .
ابن جزرى مىگويد : خلف يكى از قاريان دهگانه و يكى از راويان قرائت حمزه بهوسيلهء سليم مىباشد . او در سن ده سالگى تمام قرآن را حفظ كرده بود و از سيزده سالگى شروع به تحصيل علم قرائت نمود . خلف در قرائت روش حمزه را پيش گرفته بود ، ولى در صد و بيست مورد با وى مخالفت داشت . او در سال 150 متولد و سال 229 وفات كرده است . « 1 »
« لالكائى » مىگويد : از عباس دورى ، داستانى را كه احمد بن حنبل دربارهء خلف بن هشام نقل نموده است ، س - ال نمودند ، در جواب گفت : من خودم اين داستان را از احمد بن حنبل نشنيدم ولى دوستان ما نقل نمودند كه در نزد احمد از خلف اسمى به ميان آمد و ضمناً گفته شد كه وى مشروب هم مىخورد ، احمد گفت : اين جريان بر ما ثابت گرديده است ولى با اين حال به خدا سوگند ! وى نزد ما مورد اعتماد و اطمينان مىباشد .
نسائى مىگويد : خلف بغدادى مورد اعتماد است و دارقطنى مىگويد : خلف مرد عابد و بافضلى بود ، سپس اضافه مىكند كه خلف مىگفت : من چهل سال از نمازهايم را اعاده نمودهام زيرا در اين چهل سال طبق مذهب كوفيان شراب مىخوردم .
خطيب بغدادى در تاريخ خود از محمد بن حاتم كندى نقل مىكند كه از يحيى
هامش
( 1 ) . طبقات القراء 1 / 282 .