( 1 ) پس امير المؤمنين على رضى الله عنه سورت بر ايشان خواند و گفت :
b
26
I
نبايد كه پس از اين سال مشركى حج كند ، و هيچ برهنهاى طواف نكند به خانهء كعبه ، و هر كه را پيش خداى تعالى عهدى هست او بر مدت عهد خويش است . پس ابو بكر صديق و على بن ابى طالب رضى الله عنهما با مدينه آمدند و رسول عليه - السلام به مدينه مقام كرد و نبشتهها فرمود به پادشاهان روى زمين و ايشان را به اسلام مىخواند و همه جاى رسولان فرستاد . پس رسول عليه السلام حج كرد و زنان با وى اهل و عيال جمله ، و هيچ كس از مشركان با وى نبود .
( 2 ) و روز عرفه اين آيت فرو آمد كه اليوم اكملت لكم دينكم .
مىگويد كه امروز تمام گردانيدم شما را دين شما ، يعنى امر و نهى روشن كردم ، و بعد ازين هيچ آيتى بر رسول عليه السلام فرو نيامد در بيان حلال و حرام الا دو آيت از آخر سورة النسا ، و هو قوله تعالى :
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ ،
تا آخر سورت . پس گفت :
وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي
، و تمام كردم بر شما نعمت من به اسلام كه شما حج كرديد و هيچ مشرك با شما نبود ، و رضيت لكم الاسلام دينا . و پسنديدم شما را دين اسلام ، و هيچ دينى نزديك خداى تعالى پسنديدهتر از دين اسلام نيست .
( 3 ) و چون اين آيت فرو آمد ، مردمان در عرفات ايستاده بودند و ناقهء رسول عليه السلام فرو خفت از بار گران قرآن ، و رسول عليه السلام پس از آن بزيست هشتاد و يك شبانروز ، پس با مدينه آمد و نالنده گشت در آخر ماه صفر ، پس آخرترين آيتى از قرآن كه فرو آمده اين آيت بود كه :
وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ
تا آخر سورت . و رسول عليه السلام پس از اين آيت نه روز بزيست پس وفات يافت شب دوشنبه دوم ماه ربيع الاول سنه عشر صلوات - اللّه عليه ، و در باب وفات خود با تمام گفته شود ان شاء اللّه .
( 4 ) و جمله غزاهاى رسول شصت بود ، بيست و نه به نفس خويش غزا كرد و در نه به دست خويش كارزار كرد و آن : بدر و احد ،