[ هيأت جهان و شكلگيرى آن ]
اى مفضّل ! نخستين عبرت و دليل بر خالق جلّ و علا ، همين هيأت دهى ، گردآورى اجزا و نظم آفرينى در كار اين عالم است ؛ از اين رو اگر با انديشه و خرد در كار عالم ، نيك و عميق تأمل كنى ، هر آينه آن را چون خانه و سرايى مىيابى كه تمام نيازهاى بندگان خدا در آن آماده و گرد آمده است . آسمان ، همانند سقف ، بلند گردانيده شده ، زمين بسان فرش ، گسترانيده شده ، ستارگان چون چراغهايى چيده شده و گوهرها همانند ذخيرههايى در آن نهفته شده و همه چيز در جاى شايسته خود چيده شده است . آدمى نيز چون كسى است كه اين خانه را به او دادهاند و همه چيز آن را در اختيارش نهادهاند . همه نوع گياه و حيوان براى رفع نياز و صرف در مصالح او در آن مهياست .
اينها همه ، دليل آن است كه جهان هستى با اندازهگيرى دقيق و حكيمانه و نظم و تناسب و هماهنگى آفريده شده . آفريننده آن يكى و او همان شكل ده ، نظم آفرين و هماهنگكنندهء اجزاى آن است . براستى كه او در قدسش جليل و در كارش بلند مرتبه و وجهش كريم است . خدايى جز او نيست و از آنچه منكران مىپندارند منزّه و از آنچه ملحدان به او نسبت مىدهند برتر و جليلتر است .
[ آفرينش آدمى و تدبير جنين در رحم ]
اى مفضّل ! سخن خود را با بيان آفرينش انسان آغاز مىكنيم ، تو نيز بكوش كه از آن پند گيرى .
اوّل اينكه : تدبير چنان شد كه جنين ، در رحم در پس سه ظلمت ، پوشيده ماند : شكم ، رحم و بچهدان ، جايى كه توان چارهانديشى براى اخذ غذا و دفع ناروا