كسانى بود كه ديگران آنان را به گواهى مىطلبند و آنان خوددارى مىورزند . خطيب پس از اينكه حكايت مىكند كه ابن عقده نسبت به ابن ربيع خردهگيرى كرده است ، مىنويسد : سخنان ابن عقده محلّ انديشه است . وى در سال 240 زاده شد و در سال 318 در گذشت . « 1 »
امّا شيخ او ؛ آنچه در كتابها از « كتاب السنّة » ابن شاهين آمده ، آن است كه وى محمّد بن عمران بن حجّاج است ؛ ليكن نزد من به قرائنى ، محقّق گشت كه اين نام تصحيف شدهء « محمّد بن عمر بن هيّاج » كوفى است . وى در شمار راويان ترمذى و نسائى و ابن ماجه است . ابوجعفر مطيَّن و ابن حبّان و بزّار وى را توثيق كردهاند و ابن حجر وى را « صدوق » خوانده است . « 2 » وى در سال 255 از دنيا رفته است .
شرح حال عبيداللَّه بن موسى و ابوراشد حبرانى كه گذشت ؛ امّا ابوهارون عبدى همان عمارة بن جوين و از راويان ترمذى و ابن ماجه و كتاب « خلق أفعال العباد » بخارى است . برخى از دانشمندان اهل سنّت به سبب تشيّع و نقل مطاعن دشمنان آن ( مانند اينكه وى از ابوسعيد روايت كرده است : عثمان در حالى كه به خدا كافر بود ، درون گورش شد ) بر وى خرده گرفتهاند .
آرى ، روشن شد كه حديث تشبيه طرق معتبرى دارد كه طرق ضعيفِ آن را تقويت مىكند . اگر ما مجال افزونترى داشتيم ، اين موضوع را بيش از اين ، پى مىگرفتيم ؛ ليكن آنچه ياد كرديم براى كسانى كه در جستجوى رهنمونى و هدايتاند ، بسنده است . و خداوند پاك توفيق بخش است . و فرجامين نيايش ما اين است كه خداى يكتا ، خداوندگار جهانيان را سپاس و درود خدا بر محمّد و خاندان پاك و پاكيزهاش .
هامش
( 1 ) . تاريخ بغداد 2 / 236 .
( 2 ) . تهذيب الكمال 26 / 178 ؛ تقريب التهذيب 2 / 194 .