وى را ياد كردهاند و اين از شگفتيهاى روزگار است .
امام ابوعبداللَّه ذهبى - رحمه اللَّه - با آنكه روشن است در موارد پر شمارى از ابن تيمّيه پيروى كرده است ، در تاريخش ، پس از آوردن سخنانى مانند آنچه در بالا نقل شد ، مىنويسد : « او بشرى بود و گناهان و خطاهايى داشت . »
نيز امام يافعى و دانشمندان متعدّد ديگر ، دربارهء ابن تيميّه ، چنين سخنانى دارند .
بنابر نقل علّامه ، محدّث برنسى در « إتحاف أهل العرفان برؤية الأنبياء و الملائكة و الجانّ » ، علّامه ابن حجر مكّى در « الجوهر المنظّم في زيارة القبر المكرّم » نوشته است :
« ابن تيميّه كيست تا به دو بنگرند و در چيزى از امور دين ، تكيهگاهش بر شمارند ؟ ! آيا او همان گونه كه گروهى از پيشوايان ، مانند عزّالدين ، ابن جماعه ، سخنان تباه و استدلالهاى نارواى او را پى گرفتند و پرده از لغزشهاى فاحش و پندارها و غلطهاى زشت او برداشتند ، جز بندهاى كه خدا او را به سبب بسيارى دروغ زنى و بر بافتن - كه پستىاش را به دنبال داشت و سزاوار نوميدىاش كرد - گمراه و تباه كرده و جامهء خوارى بر تنش پوشانده و هلاك و نابودش نموده ، چيزى ديگر است ؟ ! شيخالاسلام و داناى مردمان ، كسى كه همگان شكوهمندى و اجتهاد و صلاح و پيشوايىاش را پذيرفتهاند ، تقى سبكى - كه خدا روانش را پاك سازد و مدفنش را نورانى كند - در كتابى جداگانه ، به ردّ او پرداخته و در آن بهره بخشيده و به نيكويى و درستى ، سخن گفته و راه راست را با روشنترين دلايل ، نمايانده است . خدا كوشش وى را پاداش دهد و باران مهر و خشنودىاش را همى بر او ببارد .
از شگفتيهاى روزگار آنكه برخى از شريفان حنبلى مذهب ، نسبت به دو گستاخى كرده و بر رخسار پردهنشينان نكو روى او - كه پيش از وى دست هيچ آدمى و پرى بدانها نرسيده است - خاك پاشيده و كارى انجام داده كه نشان دهندهء نادانى او بوده و كودنى و بى مايگىاش را آشكار كرده است . . . .
ابن تيميّه با اعتراضات پستِ مشهور ، به برخى از صحابه ، به ويژه خلفاى راشدين ، حملهور شده و با سخنانى كه گوشها از شنيدنش بيزار و سرشتها از آنها
خلاصهء عبقات الانوار (حديث تشبيه) (فارسى) — صفحة 400
مساهمون: السيد مير حامد حسين الهندي
ص٤٠٠