4 . ذهبى
: حافظ ، كسى كه در فضل ، بر اقران خود فائق آمد ، ع لّا مه ، تاج الاسلام سمعانى ، صاحب كتابهاى بسيار و . . . . وى هوشيار و فهيم و در نويسندگى ، سريع بود و كتابهاى نيكويى نوشت . او تدريس كرد و فتوا داد و پند آموخت و حديث املا كرد و از مردگان و زندگان ، مطالبى نگاشت . وى ثقه و حافظ و حجّت بود و [ در راه فراگيرى دانش ] بسيار سفر كرد . سمعانى دادگر و ديندار و نيكو كردار و خوش رفتار بود و مطالب فراوانى در ذهن داشت . ابن نجّار مىگويد : از كسى شنيدم كه شمارهء مشايخ سمعانى را هفت هزار تن ياد مىكرد و اين عددى است كه هيچ كس به آن دست نيافته است . سمعانى كتابهاى نيكويى نگاشت و در نوشتههايش ، سرودهها و زنجيرههاى راويان فراوانى آورد . وى حافظى لطيف و ظريف بود و بسيار سفر كرد .
او دانشمندى ثقه و راستگو و ديندار بود . مشايخ و اقرانش از او حديث شنيدند و گروه پرشمارى از وى حديث نقل كردند . . . . « 1 »
5 . ذهبى
: محدّث شرق ، صاحب نوشتههاى فراوان و سفرهاى بسيار . . . .
سمعانى حافظ و ثقه بود و احاديث پرشمارى نقل كرد . وى دانشى گسترده داشت و كتابهاى زيادى نگاشت و ظريف و لطيف و بزرگ و پاكيزه و هوشيار و شريف بود . « 2 »
6 . يافعى
( ضمن بازگويى رخدادهاى سال 562 ) : در اين سال ، فقيه شافعى مذهب ، امام ، تاج الاسلام ، ابوسعد ، عبدالكريم سمعانى مروزى در گذشت . وى حافظ و ثقه بود و احاديثى فراوان نقل كرد و دانشى گسترده داشت . فضائلش بسيار است . او ظريف و لطيف و بزرگ و هوشيار و شريف بود و آثار نيكوى پرفايدهاى برجاى گذاشت . « 3 »
7 . اسنوى
: سمعانى پيشوا و دانشمند و فقيه و محدّث اديب و نيكو كردار بود . « 4 »
8 . سبكى
: سمعانى محدّث مشرق و صاحب كتابهاى مفيد و پر بهره و رياست و سرورى و اصالت است . محمود خوارزمى مىگويد : خانوادهء سمعانى در سرزمينهاى اسلامى ، در دانشهاى شرعى و امور دينى ، رفيعترين و بزرگترين و
هامش
( 1 ) . تذكرة الحفّاظ 4 / 1316 .
( 2 ) . العبر فى خبر من غبر 4 / 178 .
( 3 ) . مرآت الجنان 3 / 371 .
( 4 ) . طبقات الشافعيّه 2 / 55 .