نمىشود و خويش را در مقابل ساحت مقدس الهى ذرهاى يا كمتر از آن مىدانند در مورد استغفار پيامبر و ائمه اطهار عليهم السلام نيز وجهى صحيح آمده كه با اين وجه مناسبت دارد و ان اينكه چون ايشان دايما در حال ترقى در پلكانهاى معرفت و كمال و قرب هستند ، هر لحظهاى براى ايشان معرفتى تازه و قربى بيشتر و كمالى محكمتر حاصل مىشود كه با آن خويش را در مرتبه قبل مقصر در معرفت و قرب و كمال و طاعت مىبينند و از آن استغفار مىكنند و همين طور تا بىنهايت و شاهد آن روايات زيادى است كه مىآيد . « اشرف علومنا ما يحدث بالليل و النهار آنا فآنا و ساعة فساعة » : بهترين علوم ما علومى هستند كه در شب و روز و آن به آن و ساعت به ساعت تازه مىشود و شاهد آن روايتى است كه در تفسير اين كلام حق سبحان آمده كه فرمود : « و لدينا مزيد » و آن اينكه اهل بهشت هر روز جمعه در موطنى جمع مىشوند و خداى تعالى با انوار جلال خود بر آنها متجلى مىشود و مؤمن هفتاد برابر آنچه كه بوده مىگردد و نور و ضياى وى مضاعف مىشود و اين كنايه از زيادتى قرب و معرفت اهل بهشت است .
وجه دوم : صلوات علت براى زيادتى ثوابهاى اخروى مىشود گر چه باعث زيادتى قرب و كمالشان نشود و اين در مورد ايشان ممنوع نيست . و در اخبار فراوان در مورد اينكه آثار صدقات جاريه و اولاد و قرآن و تعليم علوم و عبادات به اموات مؤمنين و مؤمنات مىرسد و كدام دليل مىگويد كه ايشان استثناى از اين فضايل و مثوبات هستند ، بلكه ايشان پيروان دين امت مرحومند و امت عبيد ايشانند ، و به بركت آنها امت به سعادت نايل شدند ، و از هلاكت رستند هر خير و سعادت و طاعتى كه از امت صادر شود ، نفع و بركتش به آنها مىرسد ، كمبودى از اين جهت دامنگير ايشان نمىشود . علاوه آنكه اينها از دستاوردهاى كوشش زياد آنهاست .
وجه سوم : صلوات باعث ترويج دين و كثرت امت و استيلا و غلبه قائم عليه السلام و تعظيم ائمه و ذكر ايشان در ملإ اعلى به خوبى و بزرگى و عظمت مىگردد و در بعضى از اخبار در معناى سلام بر ائمه وارد شده است كه مراد سلامت ايشان و سلامت دين ايشان و شيعه ايشان در زمان قائم است :
اشكال : همه اينها در مورد صلوات بر ايشان بود ولى در مورد لعن بر اعداى ايشان چه مىگوييد ؟ آيا لعنت باعث دورى دشمنان خدا مىشود آيا اين شدنى است كه كسى به كار ديگران
عدة الداعي ونجاح الساعي (آداب راز ونياز به درگاه بى نياز) (فارسى) — صفحة 338
مساهمون: ابن فهد الحلي
ص٣٣٨