و كمك از همديگر مىگيرند ، گويا بلا با دعا رفاقت مىكند و او را مىخواند و كمكش مىكند و دعا با بلا همراهى مىكند و او آن را بر طرف مىسازد و اگر نسخه « يتوافقان » را بگيريم معنايش اظهر است يعنى اين دو با هم جنگ و مخاصمه و مقاتله مىكنند چنان كه در روايتى از عامه آمده است كه دعا و بلا با همديگر برخورد مىكنند و در هوا با همديگر كشتى مىگيرند و در عدّة الداعى ( همين نسخه ) نيز آمده است . به نقل از مرآة العقول ص 14 ج 12 .
در مرآة العقول مرحوم مجلسى مىفرمايد :
شماره / 3 ص 23 سطر 5 :
اشكال : با اين بيان لازم مىآيد كه دعا از فرايض و واجبات باشد و اگر كسى تركش نمايد گناه كبيره كرده است ، زيرا خداى تعالى تهديد كرده است كه اگر كسى آن را ترك كند وى را وارد آتش دوزخ كند ( و ملاك كبيره بودن گناه تهديد به دوزخ است ) جواب : دور نيست كه دعا واجب باشد و تارك آن مرتكب گناه كبيره شده باشد ، زيرا اجمالا دعا واجب است و كمترين آن در سورهء حمد است ( كه از خدا مىخواهيم تا ما را به راه راست هدايت كند ) پس ترك دعا به طور كلى به اينكه هيچ دعا نكند از كبائر شمرده مىشود ، علاوه بر آن تهديد مترتب بر استكبار مىباشد ( يعنى اگر كسى به دليل تكبر دعا را ترك كند يعنى خودش را بالاتر و بىنياز از دعا بداند ) چنين خصوصيتى در درجه كفر به خداست چنان كه در صحيفهء كامله سجاديه آمده است :
خدايا : دعا را عبادت خواندى و ترك آن را استكبار ناميدى و تاركين دعا را تهديد به دوزخ ابدى كردى . آنگاه مرحوم مجلسى مىفرمايد : با اين اخبار اقوال صوفيه كه ترك دعا را بهتر مىدانند و يا در بعضى حالات ترك دعا را مستحسن مىشمارند رد مىشود .
سپس فرمود : طيبى در شرح مشكاة گفت : احاديث صحيحه بر استجابت دعا و استعاذه دلالت دارد ، و همه علما و اهل معارف معتقدند كه ترك دعا به دليل تسليم قضاى الهى بهتر است و عدهاى از ايشان قايل شدند كه اگر نيايشگرى براى مسلمانان دعا كند خوب است ، ولى اگر تنها براى خويش دعا كند خوب نيست . و عدهاى گفتند : اگر انگيزه دعا را در خود مىيابد مستحب است و الّا خير و دليل فقها ظواهر قرآن و سنت است كه امر به دعا مىنمايد ، چنان كه اخبار انبيا عليهم السلام نيز بر همين معنا دلالت دارد .
مترجم مىگويد : مقام رضا مقامى است كه هر چه از ناحيه حق سبحان به سالك مىرسد
عدة الداعي ونجاح الساعي (آداب راز ونياز به درگاه بى نياز) (فارسى) — صفحة 307
مساهمون: ابن فهد الحلي
ص٣٠٧