فصل ( 4 ) بهترين اوقات ذكر ، وقت صبح و مغرب و بعد از صبح و عصر است . ( 68 )
رسول خدا ( ص ) از خداى تعالى نقل كرد كه حق سبحانه فرمود : اى فرزند آدم ! بعد از صبح ساعتى و بعد از عصر ساعتى مرا ذكر كن ! من مطلوبت را بر مىآورم . و امام باقر عليه السلام فرمود : ابليس كه بر او لعنتهاى الهى باد ! لشكريان شب خود را به هنگام غروب خورشيد و طلوع صبح مىفرستد ، خداى را در اين اوقات زياد ذكر كنيد و از شر ابليس و لشكرش به خدا پناه بريد و بچههاى خود را در اين دو ساعت حفظ كنيد ! زيرا اين دو ساعت ساعت غفلت است . و امام صادق عليه السلام در گفتار حق تعالى كه فرمود :
وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ
« 1 » منظور دعا قبل از طلوع آفتاب و قبل از غروب آن است و آن ساعت اجابت دعاست .
فصل ( 5 ) مستحب است كه ذكر مخفى باشد
، زيرا به اخلاص نزديك و از ريا دور است رسول خدا ( ص ) به ابى ذر فرمود : اى ابا ذر ! خداى را به صورت خامل ذكر كن ! پرسيدم خامل يعنى چه ؟
پاسخ داد : يعنى مخفى ، و امير المؤمنين عليه السلام فرمود : هر كس خداى را در پنهان ياد كند ، زياد خداى تعالى را ذكر كرده است ، زيرا منافقين خداى تعالى را در جمع زياد ذكر مىكردند ، ولى در خفا و پنهانى ياد خدا نمىكردند پس خداى تعالى فرمود :
يُراؤُنَ النَّاسَ وَ لا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا
« 2 » رياكارى مىكنند و خداى را جز اندك ياد نمىنمايند . و امام صادق عليه السلام فرمود كه خداى تعالى مىفرمايد : هر كس مرا در پنهان ياد كند ، او را در آشكارا ياد كنم . و زراره از امام باقر ( ع ) يا امام صادق عليه السلام نقل كرد ، فرمود : فرشته جز آنچه را كه مىشنود نمىنويسد و خداى تعالى فرمود :
وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً
« 3 » پروردگارت را در نفس خود به زارى و پنهان ياد نما ! پس ثواب ذكر پنهانى خدا را جز خدا نمىداند چون ثوابى عظيم دارد .
روايت شده است كه رسول خدا ( ص ) در غزوهاى حضور داشت بر وادى مشرف شدند مردم با صداى بلند شروع به لا إله الا الله و تكبير كردند . حضرت فرمود : اى مردم ذكر را آهسته بگوييد !
هامش
( 1 ) . 13 / رعد ، 13 .
( 2 ) . 4 / نساء ، 142 .
( 3 ) . 7 / اعراف ، 205 .