استفادهات از خوراك و نوشيدنيها مقايسه كن ! اين عبادات به شكرانه كمترين آنها كفايت نمىكند .
در تاريخ آمده است واعظى بر هارون الرشيد ، خليفه عباسى ، وارد شد . هارون از او درخواست موعظه كرد . واعظ گفت : اى امير المؤمنين به نظر تو اگر به هنگام تشنگى از آب منعت كنند براى خريد آن چه مقدار حاضرى بپردازى ؟ هارون پاسخ داد : نصف مملكت خود را در قبال آن آب مىدهم . واعظ گفت اى امير المؤمنين ! آيا اگر اين آب بخواهد از مجراى بول خارج شود و نتواند چه مقدار براى خارج شدن آن مىپردازى ؟ گفت نصف بقيه مملكتم را در قبال آن مىپردازم .
واعظ گفت : بنا بر اين مملكتى كه به يك شربت آب مىارزد تو را فريب ندهد : اى خواننده ! شبانه روز چند بار آب مىنوشى ؟ اگر مزد كارگر روزى دو درهم است و پاسبان به دو دانگ تا صبح پاسدارى مىكند و صاحبان صنايع و حرفه مثل آشپز و نانوا تمام روز و مقدارى از شب را با اندك دراهمى ، كار مىكنند ، اكنون اندك عبادت خودت را با آن مقايسه كن و اينكه روزى روزه گرفتى . در مورد جزاى روزه فرمود : روزه مال من است و من به او جزا مىدهم و نيز فرمود : من براى بندگانم نعمتهاى بيكرانى آماده كردهام كه نه چشم ديده و نه گوش شنيده و نه بر قلب انسانى خطر كرده است اين روز تو هم درهمى مىارزد ، البته در صورتى كه متحمل رنج زياد شوى ، اما همين روز با اين ارزش اندك وقتى براى خدا انجام شد اين همه ارزشمند گرديد ، و اگر شبى براى خداى بيدار بمانى در پاداش آن فرمود :
فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
« 1 » هيچ كس نمىداند كه چه نعمتهاى بيكرانى برايش آماده گرديد كه باعث روشنى چشم اوست اين شب كه تنها دو دانگ مىارزيد اكنون ارزشى فوق العاده پيدا كرده است و اگر براى خدا سجده كنى تا خواب تو را دريابد خداى تعالى به ملايكه خويش افتخار مىكند و ارزش زمانى اين سجده چه مقدار است ؟ با آن كه در آن خواب و غفلت راه يافت ، ولى همين كه به حق جل جلاله نسبت دادى ارزش آن اين مقدار فزونى يافت . و اگر زمانى را براى خدا دو ركعت نماز سبك بياورى و بلكه نفسى را به « لا إله الا اللَّه » بگذرانى خداى تعالى فرمود :
وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيها بِغَيْرِ حِسابٍ
« 2 » هر كس از زن و مرد عمل صالحى انجام دهد داخل بهشت مىشوند و در آن از روزى
هامش
( 1 ) . 32 / سجده ، 17 .
( 2 ) . 40 / غافر ، 40 .