كانَ مِيقاتاً
« 1 » از اينجا صدايت را ببر [ داخل اين قضيه نشو ] زيرا فرداى قيامت كه روز جدايى حق از باطل است ميقات ما آنجاست . پس عمر برگشت پس رويش سياه شده بود به طورى كه انگار به هنگام شب به او نگاه مىكردى .
اگر لحضههايت را به نعمتهاى آخرت نفروشى به بهايى ناچيز و درهمهايى اندك به دنيا خواهى فروخت سپس همه عمرت را كه به بهاى همه دنيا نمىفروختى با بهاى اندكى مىفروشى اين بها به اندازه يك خانه طلا بلكه نقره بلكه كمتر از آن هم نمىشود شعر : « 2 » روزگار براى خريد عمرم با من گفتگو كرد * من به تمام دنيا آن را نفروختم * سپس به تدريج بدون دريافت بها به دنيا فروختم * دو دست اين كالا قطع شود كه فروشنده آن نااميد گرديد * پيامبر ( ص ) خبر داده است كه در روز قيامت به ازاى هر روز از ايام عمر شخص به عدد ساعتهاى شب و روز بيست و چهار خزانه موجود است در روز قيامت درهاى آن باز مىشود يك خزانه را پر از نور و سرور مىبيند كه به هنگام ديدنش شادى و سرور او را در بر مىگيرد بطورى كه اگر بر دوزخيان تقسيم كنند از عظمت آن سرور احساس آتش نمىكنند و اين ساعت ، ساعتى است كه در آن طاعت پروردگار را بجاى آورده ، خزانهء ديگرى را باز مىكنند آن را تاريك و بدبو و ترسناك مىبيند بهنگام مشاهدهء آن آه و نالهاى او را در بر مىگيرد كه اگر بر اهل بهشت تقسيم شود نعمت بر آنها تباه مىشود و آن ساعتى است كه در آن ساعت نافرمانى كرده . سپس خزانهء ديگرى را بگشايند آن را خالى مىيابد و چيزى در آن نمىبيند كه خوشش آيد و يا بدش آيد و آن ساعتى است كه در آن خوابيده و يا به حلالهاى دنيا اشتغال داشته پس او را احساس خسارت و تأسف به از دست دادن آن ساعت در بر مىگيرد ، زيرا قدرت بر پر كردن آن ساعت از حسنات غير قابل وصف را داشته و از همين باب گفتار حق تعالى است
ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ
« 3 » آن روز ، روز غبن است .
فصل [ ( پارهء 4 ) توجيه دنيا طلبان ]
سخن آدمهايى را كه مىگويند در دار دنيا از مباحاتش متنعم مىشويم و واجبات را انجام مىدهيم و حقوق ماليه را ادا مىكنيم :
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ
هامش
( 1 ) . 78 / سورهء نبأ ، 17 .
( 2 )الدهر ساومنى عمرى فقلت له * ما بعت عمرى بالدنيا و ما فيها
ثم اشتريه بتدريج بلا ثمن * تبّت يدى صفقة قد خاب شاديها( 3 ) . 64 / سورهء تغابن ، 9 .