فاسكُتْ عَنهُ حِلماً وحَنانَةً وحَرِماً « 1 » ، فإنّ ما بَقِيَ مِن جَهلِهِ علَيكَ وشَتمِهِ إيّاكَ أعظَمُ وأكبَرُ .
يابنَ عِمرانَ ، ولا تَرى أنّكَ اوتِيتَ مِن العِلمِ إلّاقَليلًا ، فإنّ الاندِلاثَ والتَّعَسُّفَ مِن الاقتِحامِ والتَّكلُّفِ .
يابنَ عِمرانَ ، لا تَفتَحَنَّ باباً لا تَدري ما غَلقُهُ ، ولا تُغلِقَنَّ باباً لا تَدري ما فَتحُهُ .
يابنَ عِمرانَ ، مَن لا يَنتَهي مِن الدُّنيا نَهمَتُهُ « 2 » ولا يَنقَضي مِنها رَغبَتُهُ كَيفَ يَكونُ عابِداً ؟ ! ومَن يُحَقِّرْ حالَهُ ويَتَّهِمُ اللَّهَ فيما قَضى كَيفَ يَكونُ زاهِداً ؟ ! هَل يَكُفُّ عَنِ الشَّهَواتِ مَن غَلَبَ علَيهِ هَواهُ ؟ ! أو يَنفَعُهُ طَلَبُ العِلمِ والجَهلُ قَد حَواهُ ؟ ! لأنّ سَفرَهُ إلى آخِرَتِهِ وهُو مُقبِلٌ على دُنياهُ .
ويا موسى ، تَعَلَّمْ ما تَعَلَّمتَهُ لِتَعمَلَ بهِ ، ولا تَتَعَلَّمْهُ لِتُحَدِّثَ بهِ ، فيَكونَ علَيكَ بُورُهُ ويَكونَ لِغَيرِكَ نُورُهُ .
ويابنَ عِمرانَ ، اجعَلِ الزُّهدَ والتَّقوى
شرح
دلسوزى واحترام ( استوار انديشى ) ، در برابرش خاموش بمان ؛ زيرا آنچه از رفتار جاهلانهء أو با تو ودشنامگويىاش به تو [ براي أو ] باقي مانده ، بيشتر وبزرگتر است .
اى پسر عمران ! جز اين مبين كه از دانش تنها اندكى به تو داده شده است ؛ كه بىگدار به آبزدن وپا از گليم خود درازتر كردن ، نتيجهء بىباكى وتكلّف است .
اى پسر عمران ! هرگز درى را كه نمىدانى چگونه بسته مىشود ، باز مكن وهيچ گاه درى راكه نمىدانى چگونه باز مىشود ، مبند .
اى پسر عمران ! كسى كه از دنيا سير نمىشود ورغبت أو به دنيا تمام نمىشود چگونه عابد باشد ؟ ! وكسى كه به وضع خود راضى نيست وخدا را در قضا ( قدرش ) متّهم مىسازد ، چگونه زاهد باشد ؟ ! آيا كسى كه هوس بر أو چيره است از خواهشها باز مىايستد ؟ ! يا كسى كه ناداني أو را در ميان گرفته است طلب دانش سودش مىبخشد ؟ ! زيرا سفرش به سوى آخرت است وبا اين حال به دنيا رو كرده است .
اى موسى ! آنچه آموختى براي اين بياموز كه به كأرش بندى وبدين قصد مياموزش تا براي ديگران بازگو كنى كه در اين صورت هلاكتش براي تو خواهد بود وروشنايىاش براي ديگرى .
اى پسر عمران ! زهد وپرهيزگارى را
هامش
( 1 ) . كذا في المصدر ، والظاهر أنّ الصحيح « حَزماً » .
( 2 ) . النَّهْمَة : بلوغ الهِمّة في الشيء . ( النهاية : 5 / 138 ) .