ومعصية ، قال تعالى :
« وَأَسَرُّوا النَّدامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ »
. « 1 » ولكلّ من الأقوال وجه . « 2 »
3860 . نَفسُكَ مَطِيَّتُكَ
20521 الإمامُ عليٌّ عليه السلام : إنّ نَفسَكَ مَطِيَّتُكَ ؛ إن أجهَدتَها قَتَلتَها ، وإن رَفَقتَ بها أبقَيتَها . « 3 »
20522 عنه عليه السلام : إنّ النَّفسَ حَمِضةٌ والاذنَ مَجّاجَةٌ ، فلا تَجُبَّ فَهْمَكَ بالإلحاحِ على قَلبِكَ فإنَّ لكُلِّ عُضوٍ مِن البَدَنِ استِراحَةً . « 4 »
( انظر ) الرّفق : باب 1534 .
العبادة : باب 2462 .
3861 . تَعليمُ النَّفسِ وتَأديبُها وتَهذيبُها
الكتاب :
« وَنَفْسٍ وَما سَوَّاها * فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَتَقْواها * قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها * وَقَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها » .
« 5 »
شرح
به خاطر كفر ومعصيتي كه در دنيا كرده است ملامت مىكند . همچنان كه خداى متعال فرموده است : « وقتي عذاب را ديدند ، ندامت خود را پنهان مىدارند » . البتة هريك از اين أقوال براي خود وجهي دارد .
3860 . نفْس آدمي به منزلهء مركبىبراى اوست
20521 امام علي عليه السلام : همانا نفْس تو مَركب توست ؛ اگر آن را به مشقّت اندازى نابودش مىكنى واگر با آن مدارا كنى زندهاش نگه مىدارى . 20522 امام علي عليه السلام : نَفْس ، بد عُنق است وگوش ، حرف ناشنو . پس ، با فشار آوردن بر دلت ، [ توانايى ] فهم خود را از بين مَبَر ؛ زيرا هر عضوى از بدن نياز به استراحت دارد .3861 . تعليم نفْس وتربيت وتهذيب آن
قرآن : « سوگند به نَفْس وآن كس كه آن را درست كرد . سپس پليدكارى وپرهيزگاريش را به آن الهام كرد . هر كس آن را پاك گردانيد ، قطعاً رستگار شد وهر كه آلودهاش ساخت ، قطعاً در بأخت » .هامش
( 1 ) . يونس : 54 .
( 2 ) . الميزان في تفسير القرآن : 20 / 103 .
( 3 ) . غرر الحكم : 3643 .
( 4 ) . غرر الحكم : 3603 .
( 5 ) . الشمس : 7 - 10 .