سمعنا فتىً يذكرهم يقال له : إبراهيم .
فأحضروه إلى مجمعهم فأتوا به على أعين الناس لعلّهم يشهدون ، فاستنطقوه فقالوا : أأنت فعلت هذا بآلهتنا يا إبراهيم ؟
قال : بل فعله كبيرهم هذا فاسألوهم إن كانوا ينطقون ، وقد كان أبقى كبيرَ الأصنام ولم يجذّه ووضع الفأس على عاتقه أو ما يقرب من ذلك ؛ ليشهد الحال على أنّه هو الذي كسر سائر الأصنام .
وإنّما قال عليه السلام ذلك وهو يعلم أنّهم لا يصدّقونه على ذلك وهم يعلمون أنّه جماد لا يقدر على ذلك ، لكنّه قال ما قال ليعقّبه بقوله : فاسألوهم إن كانوا ينطقون ، حتّى يعترفوا بصريح القول بأنّهم جمادات لا حياة لهم ولا شعور . ولذلك لمّا سمعوا قوله رجعوا إلى أنفسهم ، فقالوا : إنّكم أنتم الظالمون ، ثمّ نُكِسوا على رؤوسهم ، لقد علمتَ ما هؤلاء ينطقون ، قال : أفتعبدون من دون اللَّه مالا يضرّكم ولا ينفعكم ؟ ! افٍّ لكم ولما تعبدون من دون اللَّه ، أفلا تعقلون ؟ ! أتعبدون ما تنحتون واللَّه خلقكم وما
شرح
مىكند .
لذا ، إبراهيم عليه السلام را به انجمن خود احضار كردند وأو را به حضور مردم آوردند ، تا بلكه مردم شهادت دهند . آن حضرت را بازجويى كردند وگفتند : اى إبراهيم ! آيا تو باخدايان ما چنين كردهاى ؟ حضرت فرمود : آن بزرگترشان اين كار را كرده است ، اگر سخن مىگويند ، از آنها بپرسيد . إبراهيم بت بزرگ را سالم نگه داشته وآن را نشكسته بود وتبر را بر شانه يا نزديك شانهاش قرار داده بود ، تا وانمود شود كه اين بت بزرگ بوده كه بقيهء بتها را شكسته است .
إبراهيم وقتي فرمود بزرگ آنها اين كار را كرده است ، مىدانست كه مردم اين حرفش را باور نمىكنند ؛ زيرا مىدانند كه بتها جمادند وقادر به اين كار نيستند ، امّا مىخواست به دنبال آن ، اين جمله را بگويد : از خودشان بپرسيد اگر براستى سخن مىگويند ، تا بدين وسيله صراحتاً اعتراف كنند كه بتها جمادند وحيات وشعورىندارند . به همين علّت ، وقتي سخن إبراهيم عليه السلام را شنيدند ، به وجدانشان مراجعه كردند وبا خود گفتند : اين شماييد كه [ منحرف و ] ستمكاريد وبا سرافكندگى گفتند : تو خود مىدانى كه اين بتها حرف نمىزنند . إبراهيم فرمود : پس آيا شما به جاى خداوند ، چيزهايى را مىپرستيد كه سود وزيانى به شما نمىتوانند برسانند .
أف بر شما وبرآنچه كه به جاى خدا مىپرستيد . آيا نمىانديشيد ؟ آيا چيزى را مىپرستيد كه خودتان مىتراشيد ، در حالي كه