3181 . تحقيرُ الفَقيرِ
الكتاب :
« وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلا تَعْدُ عَيْناكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَلا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا » .
« 1 »
« وَلا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ ما عَلَيْكَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَما مِنْ حِسابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ » .
« 2 »
الحديث :
16217 رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله : مَنِ استَذَلَّ مؤمِناً أو مؤمِنَةً أو حَقَّرَهُ لِفَقرِهِ أو قِلَّةِ ذاتِ يَدِهِ ، شَهَرَهُ اللَّهُ تعالى يومَ القِيامَةِ ثُمّ يَفضَحُهُ . « 3 »
16218 بحار الأنوار : قالَ [ رسولُ اللَّهِ ] صلى الله عليه وآله : ألا ومَنِ استَخَفَّ بفَقيرٍ مُسلمٍ فَقدِ استَخَفَّ
شرح
3181 . تحقير فقير
قرآن : « وهمراه كساني كه پروردگارشان را صبح وشام مىخوانند [ و ] خشنودى أو را مىخواهند ، شكيبايى پيشه كن وبراي تجمل زندگى دنيوي دو ديدهات را از آنان برمگير واز آن كس كه قلبش را از ياد خود ، غافل ساختهايم أطاعت مكن » . « وكساني را كه پروردگار خود را بامدادان وشامگاهان مىخوانند - در حالي كه خشنودى أو را مىخواهند - مران . از حساب آنان چيزى به عهدهء تو نيست واز حساب تو [ نيز ] چيزى بر عهدهء آنان نمىباشد ، تا اينكه آنان را برانى واز ستمكاران شوى » . « 1 » حديث : 16217 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : هر كس مرد يا زن مؤمني را به سبب تهيدستى يا اندك بودن مال وداراييش خوار شمارد يا تحقير كند ، خداوند متعال در روز قيامت أو را [ بدين كار زشتش ] شهره وسپس رسوايشسازد . 16218 بحار الأنوار : پيامبر خدا صلى الله عليه وآله فرمود :( 1 ) . سبب نزول اين آية اين بود كه عدّهاى از مؤمنان تهيدست ، به نام أصحاب صُفّه ، در مدينه زندگى مىكردند ورسول خدا صلى الله عليه وآله شخصاً به آنان رسيدگى مىكرد ومقرّبشان مىداشت ودر كنارشان مىنشست وبا آنان دمخور بود . افراد ثروتمند وغرق در ناز ونعمت بر اين كار پيامبر خرده مىگرفتند ومىگفتند : آنان را از خود بران . . . روزى كه يكى از همين أصحاب صُفّه به پيامبر چسبيده بود وبا ايشان صحبت مىكرد ، مردى از أنصار به حضرت گفت : اينان را از خودت بران ودور كن . در اين هنگام آيهء « ولا تطرد . . . » نازل شد . نقل به اختصار از : بحارالأنوار : ج 72 ص 38 .هامش
( 1 ) . الكهف : 28 .
( 2 ) . الأنعام : 52 . كان سبب نزولها أنّه كان بالمدينة قوم فقراء مؤمنون يسمَّون أصحاب الصُّفّة ، وكان رسولاللَّه صلى الله عليه وآله يتعاهدهم بنفسه ويقرّبهم ويَقعد معهم ويؤنسهم ، وكان إذا جاء الأغنياء والمترفون ينكرون عليه ذلك ، ويقولوا له : اطرُدْهم عنك ، . . . فقال رجل من الأنصار يوماً وقد لَزِق رجل من أصحابه به يحدّثه ، فقال الأنصاريّ : اطرُد هؤلاء عنك ! فأنزل اللَّه : «وَلا تَطْرُدِ . . .» بحار الأنوار : 72 / 38 ملخّصاً .
( 3 ) . بحار الأنوار : 72 / 44 / 52 .