« قالَ أَرَأَيْتَكَ هذا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى يَوْمِ القِيامَةِ لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلّا قَلِيلًا » . « 1 »
1995 . تَصديقُ ظَنِّ إبليسَ
الكتاب :
« وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقاً مِنَ المُؤْمِنِينَ » . « 2 »
« وَلَولا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلّا قَلِيلًا » . « 3 »
الحديث :
9552 الإمامُ عليٌّ عليه السلام : فاحذَرُوا - عِبادَ اللَّهِ - عَدوَّ اللَّهِ أن يُعدِيَكم بِدائهِ ، وأن يَستَفِزَّكُم بنِدائهِ ، وأن يُجلِبَ علَيكُم بِخَيلِهِ ورَجِلِهِ ، فَلَعَمرِي لقد فَوَّقَ لَكُم سَهمَ الوَعِيدِ ، وأغرَقَ إلَيكُم بِالنَّزعِ الشَّديدِ ، ورَماكُم مِن مكانٍ قَريبٍ ، فقالَ : « رَبِّ بِما أَغْوَيْتَني لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ في الأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ » « 4 » قَذْفاً بِغَيبٍ بعيدٍ ، ورَجماً بظَنٍّ غَيرِ مُصِيبٍ ، صَدَّقَهُ بِهِ أبناءُ الحَمِيَّةِ ، وإخوانُ العَصَبِيَّةِ ، وفُرسانُ الكِبرِ والجاهِلِيَّةِ . « 5 »
شرح
« [ شيطان ] گفت : به من بگو : اين كسى را كه بر من برترى دادى [ براي چه بود ] ؟ اگر مرا تا روز قيامت مهلت دهى قطعاً فرزندان أو را ، جز اندكى ، ريشه كن خواهم كرد » .
1995 . راست درآمدنِ گمانِ إبليس
قرآن : « وقطعاً إبليس گمان خود را دربارهء آنها راست يافت ؛ زيرا جز گروهى از مؤمنان ، ديگران از أو پيروى كردند » . « واگر فضل ورحمت خدا بر شما نبود ، جز اندكى ، همگان از شيطان پيروى مىكرديد » . حديث : 9552 امام علي عليه السلام : اى بندگان خدا ! مبادا دشمن خدا ( شيطان ) شما را به درد خود گرفتار كند ، وبا فرياد خويش شما را از جا بپراند ، ونگرانتان سازد ، وسواران وپيادگان خود را عليه شما فرآهم آورد . به جان خودم سوگند كه تيرِ تهديد را بر چلّهء كمان گذاشته وآن را به طرف شما سخت كشيده است واز نزديك به شما تيراندازى كرده وگفته است : « پروردگارا ! به سبب آن كه مرا گمراه كردى در روى زمين بديها را در نظرشان بيارايم وهمگان را گمراه كنم » . أو از آيندهاى دور سخن گفت وگمان نادرستى را اظهار داشت ، اما فرزندان نخوت وبرادران عصبيّت وسواران گردنكشى وجاهليّت ، ادّعاى أو را راست از كار درآوردند .هامش
( 1 ) . الإسراء : 62 .
( 2 ) . سبأ : 20 .
( 3 ) . النساء : 83 .
( 4 ) . الحِجر : 39 .
( 5 ) . نهج البلاغة : الخطبة 192 .